Categorie: Festiviteiten

Officieel heeft de regionale feestdag de naam ‘El Día de Aragón’ waarbij deze elk jaar op 23 april ter ere van San Jorge gevierd wordt. San Jorge (Sint-Joris) is namelijk de patroonheilige van het koninkrijk Aragón. Het feest werd in 1461 door de Cortes van Aragón uitgeroepen tot een ‘eeuwig, gehouden, waargenomen en plechtig gevierd’ feest. 

De populariteit van de ‘Día de Aragón’ is uitgegroeid tot een ‘Nationale Dag van Aragón’, waar inwoners hun ‘Orgullo Aragonés’ laten zien. Mensen hangen op deze dag meestal de vlag van Aragón aan de balkons van hun huizen, dragen t-shirts met iets dat verwijst naar de regio kopen en eten het traditionele dessert dat bekend staat als ‘El Lanzón’. Verder worden er overal in de autonome regio activiteiten georganiseerd.

De relatie tussen Sint-Joris en Aragón begint in het jaar 1096, toen de heilige Sint-Joris zijn hulp aanbood aan koning Pedro I van Aragón bij de herovering van de stad Huesca in de slag bij Alcoraz. Dit patronaat werd officieel in het jaar 1461 toen de rechtbanken van Calatayud, bijeengeroepen door Juan II, het feest vaststelden door middel van de een jurisdictie, geschreven in het Aragonees.

Een eeuw later, in de Cortes de Monzón van 1564, werd de jurisdictie bevestigd, waarbij een boete van zestig ‘jaqueses’ salarissen werd vastgesteld voor degenen die geen feest vierden. Na de afschaffing van deze boetes en feestverplichting, werd op 10 april 1978, precies een dag na de oprichting van de Diputación General de Aragón als een pre-autonome instelling, unaniem door de parlementariërs aangenomen dat 23 april wordt uitgeroepen tot El día de Aragón.

Maandag is het tweede paasdag in Nederland en België en in Nederland staat dit synoniem voor een dagje meubelboulevard. Maar hoe is dat in Spanje? Bestaat daar ook een tweede paasdag of paasmaandag? En stapt men ook in Spanje massaal in de auto om met de familie naar de meubelboulevard of meubelzaak te gaan?

Over het algemeen viert men in Spanje geen tweede paasdag of paasmaandag (lunes de Pascua). De week voor pasen viert men in Spanje wel de ‘Semana Santa’ Heilige Week met elke dag een veelvoud aan processies. Veel mensen nemen dan ook een weekje vrij. Maar hoe is dat met Pasen zelf. Eerste paasdag valt altijd op een zondag en in Nederland en België de tweede paasdag op een maandag.

In Spanje zijn slechts enkele autonome regio’s die de ‘tweede paasdag’ als een feestdag en vrije werkdag zien. Lunes de Pascua is in 2022 een feest/vrije dag in onder andere de Balearen eilanden, Baskenland, Catalonië, Navarra, La Rioja en de Valencia regio. Met name Catalonië is bekend want daar is het de dag van de Monas de Pascua (chocolade figuren die door de peetvaders gegeven worden aan hun petekinderen).

Terwijl de tweede paasdag dus niet overal in Spanje een feestdag is en er gewoon gewerkt wordt in veel autonome regio’s, is dat op Goede vrijdag een ander verhaal. ‘Viernes Santo’ is in alle autonome regio’s een nationale feestdag en dus ook een vrije werkdag. 

Er zijn veel regio’s die daar de ‘Jueves Santo’ ofwel de donderdag bij doen zoals in (2022) Andalusië, Aragón, Asturië, Balearen, Baskenland, Canarische Eilanden, Cantabrië, Castilla-La Mancha, Castilië en León, Extremadura, Galicië, Madrid regio, Murcia regio, Navarra en La Rioja. Eigenlijk zijn de enige uitzonderingen Catalonië en de Valencia regio. 

En hoe is dat met de meubelboulevard of meubelzaak? Omdat de tweede Paasdag dus niet overal in Spanje gevierd wordt geldt de traditie van een bezoekje aan de meubelboulevard ook niet in Spanje. Sterker nog, in Spanje zijn praktisch geen meubelboulevards te vinden. Wat Spanje wel heeft zijn grote winkelcentra en commerciële ruimtes waar een veelvoud aan winkels te vinden is zoals een Carrefour of Alcampo, Decathlon, MediaMarkt, Leroy Merlin etc. Deze worden wel vaak druk bezocht maar niet op paasmaandag want dat is voor veel inwoners van Spanje dus een gewone werkdag terwijl in andere regio’s de winkels gesloten zijn.  

Zoals vermeld in de officiële publicatie in de Staatscourant BOE op 21 oktober 2021, zijn er in 2022 in totaal 10 nationale feestdagen zijn wat 1 minder is dan in 2021 terwijl 8 feestdagen voor heel Spanje gelden en niet te veranderen zijn door de regionale overheden in de autonome regio’s. Bij deze nationale feestdagen dient men nog de autonome/regionale en lokale feestdagen optellen.

2022 zal in tegenstelling tot 2021 niet 11 maar 10 nationale feestdagen hebben waarvan er 8 niet door de regionale overheden veranderd kunnen worden en dus gelden in het hele land.

Er zijn in 2022 ‘maar’ twee zogenaamde ‘puentes’ zijn ofwel dagen zijn waardoor men een brug kan maken/slaan waarbij de werknemers een extra dag vrij nemen tussen twee vrije/feestdagen in. De eerste is dinsdag 1 november waardoor men maandag 31 oktober vrij kan nemen en een vier dagen lang weekend heeft. De tweede ‘brug’ is donderdag 8 december die volgt op dinsdag 6 december.

De 8 niet verwisselbare feestdagen voor 2022 zijn: 

• zaterdag 1 januari (Nieuwjaar / Año Nuevo)
• donderdag 6 januari (Driekoningen/Epifanía del Señor
• vrijdag 15 april (Goede Vrijdag / Viernes Santo)
• maandag 15 augustus (Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart / Asunción de la Virgen)
• woensdag 12 oktober (Día de Hispanidad / Fiesta Nacional de España)
• dinsdag 1 november (Allerheiligen / Día de Todos los Santos)
• dinsdag 6 december (Dag van de Spaanse Grondwet / Día de la Constitución Española)
• donderdag 8 december (Onbevlekte Ontvangenis / Inmaculada Concepción)

De nationale feestdagen 1 mei (Dag van de arbeid / Día del Trabajador) en 25 december (Kerstmis / Natividad del Señor) vallen in 2022 beiden op een zondag en dus mogen de regionale overheden in de autonome regio’s ervoor kiezen om deze te verplaatsen naar maandag of inclusief naar een andere maand (iets wat niet veel voorkomt).

Per regio

Hieronder een overzicht van de feestdagen per autonome regio:

Andalusië // maandag 28 februari (Día de Andalucía); donderdag 14 april (Jueves Santo); maandag 2 mei (in plaats van zondag 1 mei Dag van de Arbeid / Día del Trabajador); maandag 26 december (Kerstmis / Natividad del Señor in plaats van zondag 25 december).

Aragón // donderdag 14 april (Jueves Santo); vrijdag 23 april (Día de Aragón); maandag 2 mei (in plaats van zondag 1 mei Dag van de Arbeid / Día del Trabajador); maandag 26 december (Kerstmis / Natividad del Señor in plaats van zondag 25 december).

Asturië // donderdag 14 april (Jueves Santo); maandag 2 mei (in plaats van zondag 1 mei Dag van de Arbeid / Día del Trabajador); donderdag 8 september (Día de Asturias); maandag 26 december (Kerstmis / Natividad del Señor in plaats van zondag 25 december).  

Balearen // dinsdag 1 maart (Día de Baleares); donderdag 14 april (Jueves Santo); maandag 18 april (Lunes de Pascua); maandag 2 mei (in plaats van zondag 1 mei Dag van de Arbeid / Día del Trabajador); maandag 26 december (Kerstmis / Natividad del Señor in plaats van zondag 25 december).

Baskenland // donderdag 14 april (Jueves Santo); maandag 18 april (Lunes de Pascua); maandag 25 juli (Día de Santiago Apostol) dinsdag 6 september (Día de Elcano).

Canarische Eilanden // donderdag 14 april (Jueves Santo); maandag 30 mei (Día de Canarias); maandag 26 december (Kerstmis / Natividad del Señor in plaats van zondag 25 december); feestdagen per eiland: Tenerife (woensdag 2 februari), La Palma (vrijdag 5 augustus), Gran Canaria (donderdag 8 september), Lanzarote (donderdag 15 september), Fuerteventura (vrijdag 16 september), El Hierro (zaterdag 24 september), La Gomera (maandag 3 oktober).

Cantabrië // donderdag 14 april (Jueves Santo); donderdag 28 juli (Día de Cantabria); woensdag 15 september (Día de la Bien Aparecida); maandag 26 december (Kerstmis / Natividad del Señor in plaats van zondag 25 december).

Castilla-La Mancha // donderdag 14 april (Jueves Santo); dinsdag 31 mei (Día de Castilla-La Mancha); donderdag 16 juni (Corpus Christi in plaats van 1 mei); maandag 26 december (Kerstmis / Natividad del Señor in plaats van zondag 25 december).

Castilië en León // donderdag 14 april (Jueves Santo); zaterdag 23 april (Día de Castilla y León); maandag 2 mei (in plaats van zondag 1 mei Dag van de Arbeid / Día del Trabajador); maandag 26 december (Kerstmis / Natividad del Señor in plaats van zondag 25 december).

Catalonië // maandag 18 april (Lunes de Pascua); maandag 6 juni (Pascua Granada); vrijdag 24 juni (San Juan); maandag 26 december (Kerstmis / Natividad del Señor in plaats van zondag 25 december) (de Día de Cataluña 11 september valt in 2022 op een zondag).

Extremadura // donderdag 14 april (Jueves Santo); maandag 2 mei (in plaats van zondag 1 mei Dag van de Arbeid / Día del Trabajador); donderdag 8 september (Día de Extremadura); maandag 26 december (Kerstmis / Natividad del Señor in plaats van zondag 25 december). 

Galicië // donderdag 14 april (Jueves Santo); maandag 17 mei (Día de las Letras Gallegas); vrijdag 24 juni (San Juan); maandag 25 juli (Día de Santiago Apostol).

Madrid regio // donderdag 14 april (Jueves Santo); maandag 2 mei (in plaats van zondag Día de la Comunidad de Madrid); maandag 25 juli (Día de Santiago Apostol); maandag 26 december (Kerstmis / Natividad del Señor in plaats van zondag 25 december).

Murcia regio // donderdag 14 april (Jueves Santo); maandag 2 mei (in plaats van zondag 1 mei Dag van de Arbeid / Día del Trabajador); donderdag 9 juni (Día de la Región de Murcia); maandag 26 december (Kerstmis / Natividad del Señor in plaats van zondag 25 december).

Navarra // donderdag 14 april (Jueves Santo); maandag 18 april (Lunes de Pascua); maandag 25 juli (Día de Santiago Apostol); zaterdag 3 december (San Francisco Javier); maandag 26 december (Kerstmis / Natividad del Señor in plaats van zondag 25 december).

La Rioja // donderdag 14 april (Jueves Santo); maandag 18 april (Lunes de Pascua); donderdag 9 juni (Día de La Rioja); maandag 26 december (Kerstmis / Natividad del Señor in plaats van zondag 25 december).

Valencia regio // zaterdag 19 maart (San José); donderdag 14 april (Jueves Santo); maandag 18 april (Lunes de Pascua); donderdag 24 juni (San Juan). (9 oktober Día de la Comunidad Valenciana valt in 2022 op een zondag).

Daarnaast zijn er nog regionale, provinciale en gemeentelijke feestdagen om mee te rekenen maar deze zijn afhankelijk van de regio’s, provincies en gemeenten en dat zijn er teveel om hier op te noemen.

Elk jaar op 1 maart wordt op de vier Balearen eilanden de ‘Día de las Islas Baleares’ gevierd. Deze dag heeft ook als naam ‘Diada de les Illes Balears’ of ‘Dia de ses Illes Balears’ in het Catalaans. Op deze dag wordt gevierd dat in 1983 in de officiële staatskrant (BOE) het Estatuto de Autonomía geplaatst werd waarin stond dat de Balearen een eigen autonome regio werd.

Op 1 maart en de dagen ervoor en erna is het feest op de Balearen eilanden Mallorca, Menorca, Ibiza en Formentera. De belangrijkste dag is uiteraard 1 maart waarbij men dus elk jaar stilstaat bij het feit dat de Balearen jaren geleden een eigen autonome deelstaat werd.

Het is echter pas sinds het jaar 1999 dat 1 maart ook een vrije werkdag is geworden, een dag waarop de familie bijeen kan komen.

Er zijn veel activiteiten georganiseerd op Mallorca, Menorca, Ibiza en Formentera dus alle SpanjeVandaag lezers die op de Balearen eilanden wonen wensen we een prettige dag!

De grootste autonome regio van Spanje wat betreft inwoners Andalusië viert feest op 28 februari en er worden overal in de regio veel activiteiten georganiseerd. Het is deze dag dat de meer dan 8 miljoen inwoners van de regio hun balkons versieren met de groen witte vlag van Andalusië om aan te geven dat men trots is op de streek.

Waarom viert Andalusië dan feest? Día de Andalucía is de dag waarop in 1980 via een referendum de onafhankelijkheid van de autonome regio werd afgeroepen en dat is reden voor feest of meer een herinnering aan dit heugelijke feit.

Veel dorpen en steden organiseren deze dag activiteiten voor jong en oud zoals fietstochten, wandelingen, muziek, theater etc. Musea zijn vaak gratis te bezoeken, ook het Picasso museum in Málaga en er wordt veel gedanst, voornamelijk natuurlijk de Flamenco.

In stadsparken zal muziek zijn en kunnen mensen gratis iets te eten of drinken halen, uiteraard met typische Andalusische producten. Daarnaast wordt er op veel plaatsen traditiegetrouw brood met olijfolie en suiker gegeten, iets wat erg lekker schijnt te zijn.

Semana Blanca

Voor scholieren in met name de provincie/stad Málaga vindt ook de ‘Semana Blanca’ oftewel de Witte week plaats. Dit is een extra week met vrije dagen om de vakantiedagen in andere autonome regio’s te compenseren. Deze week valt altijd samen met de Día de Andalucía.

De reden dat de vakantiedagen van schoolkinderen in de provincie/stad Málaga gecompenseerd moeten worden is omdat het belangrijkste feest van de stad, La Feria, plaatsvindt in de vakantiemaand augustus.

Zoals bekend komt Sinterklaas uit Spanje maar vieren de kinderen in Spanje dat niet maar de Spaanse kinderen vieren op 5 en 6 januari Driekoningen oftewel Los Reyes Magos, de dag dat de kinderen bedolven worden onder de cadeaus.

De Driekoningen of Drie Wijzen zijn Melchoir, Caspar en Balthazar. Zij zijn het die kerstcadeautjes meenemen voor alle Spaanse kinderen die zich goed gedragen hebben. Terwijl Sinterklaas stoute kinderen meeneemt in zijn juten zak, krijgen stoute Spaanse kinderen geen cadeaus maar zwarte steenkolen, wat ook niet echt een straf is want het gaat om zoetigheid. Over het algemeen gebeurt dat echter niet zo veel. Er is een heel proces wat kinderen moeten doen om cadeautjes te kunnen krijgen.

De Brief

Allereerst moeten de kinderen hun brief aan de Drie Wijzen schrijven en hen vertellen welke cadeautjes zij mee moeten nemen voor hen en waarom zij dat verdiend hebben. Hierna komt een van de mooiste momenten, het geven van de brief. De kinderen kunnen de brief persoonlijk aan de Drie Wijzen geven wanneer ze “officieel” aankomen op 5 januari.

Een andere manier is het zoeken naar de afgezanten en Koninklijke postbodes in het centrum van alle Spaanse steden een paar dagen voordat de Wijzen aankomen en daar de brief afgeven. De kinderen wordt gevraagd of ze goed op school en thuis zijn geweest, want stoute kinderen krijgen zwarte kolen in plaats van cadeautjes. Ook dat is niet echt een straf want de steenkool wordt gemaakt van suiker.

Spectaculaire parades

Wanneer de langverwachte dag eindelijk arriveert, zal de hele familie op straat staan om de Driekoningen te ontvangen tijdens de Cabalgata de Reyes. De Wijzen komen aan in een traditionele optocht, rijden door de straten op hun kamelen, beladen met cadeautjes en begeleid door Koninklijke helpers die snoep gooien naar de kinderen. Eén voor één rijden de prachtige praalwagens voorbij, ingericht met heldere kleuren en geïnspireerd op populaire personages die bij de kinderen bekend zijn.

Er zijn vele parades die gevierd worden in heel Spanje. Elk heeft zijn eigen specifieke stijl, afhankelijk van waar je bent. In Barcelona komen de Drie Wijzen aan vanuit de zee waarna een spectaculaire parade met olifanten en kamelen door de straten rijdt terwijl in het dorp Alarilla in Guadalajara de Drie Wijzen met een deltavlieger en paraglider landen. En waarom niet de parades van Alcoi in Alicante bekijken, dit is de oudste in Spanje. De diverse parades zijn ook te volgen op de televisie.

De avond

Na het bekijken van de parades gaan de kinderen vroeg maar opgewonden naar bed en wachten zij op Melchoir, Caspar en Balthazar om door het raam naar binnen te komen om te kijken welke cadeaus zij achter laten in de schoenen van de kinderen. Diezelfde kinderen moeten water en brood zetten op de vensterbank zodat de kamelen dit kunnen eten en drinken terwijl de Drie Wijzen hun werk doen.

Nadat de kinderen met veel vreugde gedurende de ochtend van 6 januari hun cadeaus hebben uitgepakt, zullen de meeste van hen meteen de straten opgaan om dit te laten zien en om er mee te spelen. Al met al is het vreugdevolle dag voor de hele familie waarbij ook genoten wordt van de Roscón de Reyes, een ronde zoetigheid waarbij een figuurtje (la Sopresa) verstopt zit.

De Spaanse gewoonte om op oudejaarsavond om 12 uur op elke klokslag een druif te eten om zo een gelukkig en voorspoedig Nieuwjaar te hebben, viert dit jaar zijn 107e verjaardag. Het eten van Las doce uvas de suerte, een voor elke maand van het jaar, is volgens populair geloof terug te voeren tot de jaarwisseling van 1909-1910.

Tijdens die jaarwisseling had het dorp Viñalopó in de provincie Alicante een buitengewoon goede druivenoogst en besloot men met oud op nieuw druiven uit te delen voor goed geluk in het volgende jaar. In dit dorp worden druiven geteeld die om te eten zijn en niet zoals in veel andere Spaanse gebieden, voor de wijn. Dankzij het verpakken van de druiven als ze nog aan de struik zitten, wordt de oogst een maand uitgesteld en in plaats van september/oktober pas in november/december uitgevoerd.

Naast het “populaire” verhaal van te veel druivenoogst is er nog een andere mogelijke oorsprong van de twaalf duiven. In dit verhaal wat al in 2016 werd geplaatst was de traditie al in het jaar 1893 aanwezig in de stad Madrid. Uit documenten blijkt dat er in die tijd al druiven werden gegeten met oud & nieuw maar er is nergens te lezen waarom men dat deed. Men gaat ervan uit dat dit was voor het geluk, geld en gezondheid. Anderen menen weer dat het eigenlijk een Franse gewoonte was om druiven te eten met de jaarwisseling. Vele jaren later wordt er weer gesproken in 1903 over een feest met druiven op het Puerta del Sol plein in Madrid.

Campanadas

In 1962 begon de Spaanse tv-zender TVE met het uitzenden van “Las 12 campanadas” vanaf de Puerta del Sol in Madrid en werd het eten van de druiven op televisie vertoond. Sindsdien worden er tijdens de 12 klokslagen in 60 seconden tijd 12 druiven op elke klokslag gegeten. Soms met succes maar vaak echter zonder succes want gemakkelijk is het niet. Gelukkig worden de druiven snel weggespoeld door Cava, de Spaanse Champagne.

De traditie van Las doce uvas de suerte werd al gauw overgenomen door Spaanse migranten in andere landen en vele inwoners van Spaanstalige landen in Latijns Amerika.

Op 28 december vieren katholieke landen de dag van de “onschuldige kinderen” wat in Spanje de “Dia de los Santos Inocentes” heet. In Spanje heeft deze dag naast de historische ook een humoristische betekenis, het is namelijk ook de dag van de grappen en grollen zoals in Nederland en België 1 april. Dus als je in Spanje woont pas dus op de grapjes die vrienden en familie kunnen uithalen en dierbaren die je voor de gek kunnen houden. Ben je zelf een grappenmaker dan is die dag jouw dag.

Dat 28 december de dag van grappen en grollen is merk je ook als je in Spanje een krant leest of TV kijkt aangezien de pers en de media volop meedoen met het feest. In sommige kranten staan pagina’s vol met grappen, grollen en humoristische verhalen en wetenswaardigheden. Vaak lijken de verhalen zo echt dat de scheiding tussen fictie en waarheid niet te merken is.

Op de nationale Spaanse televisie en andere kanalen worden speciale shows georganiseerd waarbij men vele grappen en grollen uithaalt, over het algemeen met bekendheden.

Onnozele kinderen

De historische betekenis van de dag van de Dia de los Inocentes is dat die dag de Kerk het martelaarschap van de onschuldige jongetjes van Bethlehem die op last van Koning Herodes werden vermoord viert. De katholieke traditie leert dat God de onschuldige jongetjes van Bethlehem had voorbestemd om door hun dood te getuigen van de Messias.

Het feest van de Onnozele kinderen werd voor het eerst in het jaar 505 in Carthago gevierd. Het stamt van een oud Romeins kinderfeest, het festum puerorum. Dit verkleedfeest, waarin oosterse, Romeinse en Keltische elementen waren opgenomen, werd door de kerk verboden.

Onnozele Kinderen is in Nederland en België uiteindelijk overschaduwd door (en geïntegreerd in) de viering van Sint Nicolaas, en daarmee weer door de kerk erkend.

Op het feest van Onnozele Kinderen gingen, net als bij Sint Maarten kinderen de straat op om te bedelen om snoep en geld. Kenmerkend is dat de kinderen verkleed als volwassenen langs de deuren gingen om hun lied te zingen.

In Spanje viert men niet zoals in Nederland en België de eerste en tweede kerstdagen maar heeft men slechts één kerstdag op 25 december. Een van de belangrijkste kerstmomenten is de nochebuena op 24 december waarbij het diner de belangrijkste familie activiteit is tijdens de kerstavond.

Gemakshalve wordt in Spanje gesproken van een kerstmis tussen de nochebuena op 24 december en 6 januari met de Reyes Magos ofwel Driekoningen. Heel Spanje viert op 25 december kerstdag, waarbij niet gesproken wordt van eerste kerstdag want in principe heeft Spanje maar één kerstdag.

Slechts in sommige delen van het land zoals Catalonië viert men ook een aangepaste tweede kerstdag, te weten San Esteban, wat dus eigenlijk geen tweede kerstdag is maar wel dat gevoel geeft.

Nochebuena

De nochebuena wordt gevierd op de avond van 24 december, de dag voor Navidad ofwel kerstmis op 25 december. In Spanje wordt kerstavond meestal gevierd met de familie die tijdens het traditionele diner samenkomt.

Dat diner bestaat uit vis (marisco), ham en iberische vleesproducten (embutidos) en andere regionale specialiteiten. Vaak wordt het kerstdiner afgesloten met de Spaanse nougat (turrón) en Spaanse mousserende wijn (cava).

Navidad

Op kerstdag 25 december komt de familie vaak weer samen om de geboorte van Jezus samen te vieren. Als er tijdens kerstavond (nochebuena) kado’s zijn gegeven dan zullen de kinderen deze op zaterdag gaan gebruiken.

Op kerstdag is de lunch weer een belangrijke traditie waarbij er opnieuw veel traditionele gerechten op tafel zullen staan die per regio verschillen.

Kerstperiode

Bij de kerstfestiviteiten wordt ook de Nochevieja betrokken, het traditionele Oud & Nieuw feest op 31 december waarbij het nieuwe jaar wordt ingeluid.

Daarna heeft men nog 6 januari wat de Reyes Magos is ofwel Driekoningen, het feest waarbij de kinderen hun cadeaus ontvangen, zeg maar een verlaat Sinterklaas feestje (iets wat men overigens niet viert in Spanje)

In tegenstelling tot andere landen zoals Nederland en België heeft Spanje geen eerste en tweede kerstdag. De belangrijkste kerstviering is de avond van 24 december gevolgd door 25 december. In sommige delen van het land viert men op 26 december Sant Esteban, wat gezien kan worden als een tweede kerstdag maar dat in feite niet is.

In Nederland en België staat 25 december synoniem voor eerste kerstdag, iets dat niet in Spanje geldt want men kent geen tweede kerstdag. De ‘Natividad del Señor’ is de dag van de geboorte van Jezus volgens Lucas 2, het bekendste kerstverhaal waarbij het kerstfeest een herinnering is aan de geboorte van Jezus.

Weliswaar zijn er nog mensen die naar de kerk gaan op die dag maar in Spanje wordt deze dag gevierd met familie en/of vrienden waarbij de belangrijkste maaltijd de warme en zeer uitgebreide lunch is. 

Deze maaltijd volgt op de ‘Nochebuena’ ofwel kerstavond dat gevierd wordt op 24 december waarbij het diner het belangrijkste kerstmoment is in Spanje.

26 december – San Esteban (Sant Esteve)

De Diada de Sant Esteve wordt alleen gevierd in de autonome regio’s Catalonië, Valencia regio en Balearen waardoor het lijkt alsof deze regio’s een eerste (25) en tweede (26) kerstdag hebben maar dat is dus niet zo. San Esteban is in het Nederlands Stefanus of Sint-Stefaan, een martelaar van het Christendom. 26 december is de naamdag van Sint-Stefanus.

Waarom men in Catalonië, de Balearen en in mindere mate in de Valencia regio op 26 december ook een vrije dag heeft, heeft te maken met de functionaliteit van het (vroeger te voet) terugkeren na de vrije dag 25 december die men bij de familie doorbracht. In Catalonië en op de Balearen is het traditie dat de familie tijdens de lunch samenkomt om de maaltijd te nuttigen.

Andere namen voor Sant Esteve zijn ‘Segon dia de Nadal’ in de Valencia regio of ‘Segona Festa de Nadal’ of ‘Mitjana Festa’ op de Balearen eilanden.

8 december is elk jaar een nationale feestdag in Spanje waarop men normaal gesproken een vrije dag heeft om te genieten van de familie. Deze vrije dag volgt op de 6 december Día de la Constitución dag waardoor men vaak twee dagen vrij heeft. Op 8 december viert men de Onbevlekte Ontvangenis van Maria ofwel de Inmaculada Concepción.

8 december staat in het teken van de Inmaculada Concepción ofwel de Onbevlekte Ontvangenis van Maria wat een dogma van de Katholieke Kerk is dat met een hoogfeest gevierd wordt op 8 december, negen maanden voor het feest van de geboorte van Maria op 8 september. Het dogma bevestigt de bijzondere status van Maria door te stellen dat zij verwekt werd en ter wereld kwam zonder met de erfzonde te zijn bevlekt.

In Spanje en vele andere katholieke landen is deze dag een feestdag en dus ook een vrije dag terwijl dat in andere landen zoals België en Nederland niet zo is. Detail is dat als het hoogfeest van de Onbevlekte Ontvangenis van Maria op een zondag in de Advent valt, wordt het verplaatst naar 9 december, iets dat in het jaar 2019 zal gebeuren.

Wonder van Empel

8 december staat in de geschiedenisboeken ook bekend als het ‘wonder van Empel’ of de ‘Slag bij Empel’, een gebeurtenis in december 1585 tijdens de Tachtigjarige Oorlog waarbij 4000 Spaanse soldaten ontsnapten aan vernietiging door Staatse troepen in de omgeving van Oud-Empel.

De Spaanse troepen zaten vijf dagen vast in de kou en regen, ingesloten tussen de Staatse troepen met hun schepen op het water. De schutters op de schepen vuurden van 4 tot 7 december voortdurend op de Spaanse stellingen. Om zich tegen de dreigende landing van de Staatsen te beschermen, groeven de tercios zich in rond de kerk van Empel. 

Een Spaanse soldaat vond daarbij een onbeschadigd schilderij dat de Onbevlekte Ontvangenis van Maria voorstelde. Men besloot de afbeelding in de kerk te plaatsen, waarna een gebed plaatsvond. De volgende dag, 8 december, was de dag waarop de Onbevlekte Ontvangenis traditioneel al enige eeuwen werd gevierd, en de Bossche Lieve-Vrouwe-broederschap hield een plechtige processie om Gods hulp af te smeken over de ingesloten Spaanse soldaten, die hun katholieke geloofsgenoten waren.

Later die dag begon het hard te vriezen. De schepen, die dreigden in te vriezen, moesten zich terugtrekken naar het open water van de Maas. Twee dagen later begon het te dooien en zo konden de Spaanse troepen weer terug worden gebracht in ‘s-Hertogenbosch.

De verering van Maria nam in militaire kringen daarna een hoge vlucht. Er werd een broederschap opgericht die de naam droeg “Soldaten der Onbevlekt Ontvangen Maagd”. In 1892 werd Maria ten slotte de patrones van de Spaanse infanterie bij koninklijk decreet.

6 december is het nationale feestdag in Spanje, de dag van de Constitución. Op deze dag wordt herdacht dat er een grondwet op werd gesteld in het jaar 1978 (in 2018 40 jaar geleden dus) een belangrijk feit wat elk jaar herdacht wordt. De grondwet, ook wel Carta Magna genoemd, werd opgesteld nadat de dictator Franco drie jaar daarvoor in 1975 overleed en er een nieuwe democratie werd gevormd in Spanje.

6 december is een dag die altijd gevierd wordt aangezien dat een historische datum is in de Spaanse geschiedenis. Op 6 december 1978 werd de Spaanse grondwet door middel van een referendum onder de Spanjaarden goedgekeurd. Maar liefst 92% van de toenmalige bevolking keurde de eerste grondwet goed.

Monarchie

De grondwet voorzag een constitutionele monarchie en erkende de multiculturele samenleving van Spanje waarbij Spanje onderverdeeld werd in autonome deelstaten, provincies en regio’s. Tegelijk stelde het dat Spanje niet opdeelbaar is, iets wat de laatste jaren vooral dankzij de onafhankelijksdrang van de regio Catalonië in met name 2017 steeds meer ter sprake komt.

Nadat de grondwet werd ingevoerd kwam er al snel kritiek op zijn vaagheid en dubbelzinnigheid, maar het leverde toch het uitstekende raamwerk voor de overgang naar de democratie waarin Spanje momenteel leeft.

Parlement bezoeken

Dagen voordat het 6 december is wordt het Spaanse parlementsgebouw geopend voor het publiek en mag iedereen een kijkje komen nemen in het gebouw waar alle belangrijke beslissingen worden genomen door de politici die het volk gekozen heeft. Op enkele dagen lopen er ook politici rond waarmee men de discussie kan aangaan of op de foto kan.

Op 1 november, de dag na Halloween, viert bijna heel Spanje de Día de todos los Santos, Allerheiligen, een traditionele dag waarop men eer betoont aan de overleden personen, hetzij bekenden, familieleden of andere dierbaren. Op deze dag is het in Spanje heel normaal dat hele families naar de kerkhoven gaan om daar bloemen neer te leggen op de graven van de overleden familieleden.

Het is dan ook een drukke bedoening op de Spaanse kerkhoven met de verkoop van honderden bloemen en mensen die voor een vergoeding de graven schoonmaken, meestal de dagen vooraf dat de familie naar het graf komt kijken. De dag ná de Día de todos los Santos, 2 november dus, wordt in Spanje en de rest van de katholieke wereld de Allerzielen gevierd, in het Spaans de Día de Muertos of Día de Difuntos.

Alle heiligen

Op 1 november worden volgens de katholieke kerk niet alleen alle bekende heiligen vereerd, maar ook de onbekende. Volgens het katholieke geloof zijn er drie bestaansvormen: het leven op aarde, de gestorvenen die nog niet naar de hemel zijn gegaan en tenslotte alle gestorvenen die wèl naar de hemel zijn gegaan. Deze laatsten worden beschouwd als heilig en zij worden allemaal herdacht op de dag van Allerheiligen, de Día de todos los Santos.

Begraafplaatsen

In de dagen voorafgaand aan 1 november zorgt heel Spanje ervoor dat de graven van de familieleden en naasten schoon worden gemaakt, worden aangeveegd en dat alle oude bloemen worden weggehaald. Bloemenwinkels verdienen in de weken voorafgaand aan Allerheiligen meer dan in de rest van het jaar samen. Weken van te voren worden de meest prachtige bossen bloemen besteld. In de kleine dorpjes op het platteland is het vaak ook een prestigekwestie; hoe mooier en overdadiger het graf wordt “aangekleed” des te groter het aanzien.

Lekkernijen

En zoals bij elke Spaanse feestdag horen ook bij el Dia de Todos los Santos weer typische lekkernijen. Per regio verschillen ze, maar de bekendste zijn zeker wel Huesos de Santo en Buñuelos de Viento. Deze lekkernijen moet je echt eens geprobeerd hebben.

Net zoals veel andere Westerse landen wordt in Spanje ook steeds meer Halloween gevierd. Het gaat in feite om een feestdag die traditioneel vooral in Ierland, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Canada gevierd wordt. Halloween heeft alles te maken met angst en doden etc. als het maar spannend is. Het is eigenlijk een kinderfeest maar het is tegenwoordig meer een commerciële feestdag.

Halloween wordt ook in Spanje gevierd, hetzij met feesten of themadagen en zelfs themaweken en verkleedpartijen. Met Halloween in Spanje is het niet gebruikelijk dat kinderen verkleed langs de huizen gaan om “trick or treat” ofwel in het Spaans “dulce o truco” te schreeuwen al zal dat op sommige plaatsen wel gebeuren.

Oudere kinderen en soms ook volwassenen zullen naar Halloweenfeesten gaan waarbij men verkleed is of themaparken en ruimtes bezoeken zoals spookhuizen of pretparken die ook Halloween vieren.

In Spanje heeft men minder aandacht als feest of traditie aan Halloween en meer aandacht aan Allerheiligen ofwel “Día de Todos los Santos” op 1 november en soms ook Allerzielen ofwel “Día de Muertos” op 2 november. Traditiegetrouw gaan families op 1 november naar de begraafplaatsen om bloemen te leggen op de graven van overleden familieleden.

Halloween is geen officiële feestdag of vrije werkdag in Spanje maar 1 november ofwel Allerheiligen is dat wel in heel Spanje. Allerzielen op 2 november is geen officiële feestdag in Spanje.

Op 12 oktober viert heel Spanje la Día de la Hispanidad oftewel de Fiesta Nacional de España, een feestdag geheel in het teken van Spanje en het Spaanse imperium wat na de ontdekking van Amerika door Columbus ontstond. Tegenwoordig is op deze feestdag in Spanje het meest kenmerkend het militaire defilé in Madrid waarbij Spanje aan de Koning, zijn vrouw en aan de President van Spanje hun militaire kracht laten zien. Voor veel Spanjaarden echter is het een heerlijke vrije dag terwijl in Zaragoza de Fiesta de la Virgen de Pilar gevierd wordt en in Madrid stierenvechten plaatshebben.

Een van de meest uit het oog springende kenmerken van de Día de Hispanidad is de militaire parade of de defilé in het centrum van Madrid. De Koninklijke familie en vertegenwoordigers van de Spaanse regering, waaronder de premier van Spanje en de minister van Defensie, zullen aanwezig zijn op de Plaza Cánovaz de Castillo.

Columbus

Op 12 oktober 1492 landde Cristobal Colón, oftewel Columbus, op het Amerikaanse continent. Hij wist toen nog niet dat hij een nieuw continent had ontdekt aangezien hijzelf meende te zijn geland in Azië. Vanaf dit moment wordt het Spaanse rijk steeds groter en machtiger en is het zelfs het meest invloedrijkste land ter wereld. Om dit te vieren wordt elk jaar op 12 oktober de dag van Spanje gevierd en is deze dag een nationale feestdag.

Hispanidad

De term “Hispanidad” stamt uit de jaren tachtig en heeft betrekking op de feesten van 12 oktober die niet alleen in Spanje worden gevierd maar in die landen waar Spaans wordt gesproken en een link hebben met de Spaanse cultuur. Dit houdt in dat in 27 naties iets meer dan 500 miljoen personen in vijf verschillende continenten, te weten Afrika, Amerika, Azië, Europa en Oceanië, het een feestdag zal zijn.

Musea

Veel mensen genieten op deze dag echter van een vrije dag en veel winkels, kantoren en overheidsgebouwen zijn gesloten. Daarentegen zijn de musea in heel Spanje open en gratis te bezoeken, iets wat traditiegetrouw tot lange wachtrijen zorgt bij onder andere het Prado en Reina Sofia in Madrid en andere musea in heel Spanje.

Zaragoza

12 oktober is in Zaragoza tevens de dag van de Virgen del Pilar en gaat gepaard met vele festiviteiten en processies in de stad. Duizenden mensen komen van heinde en ver naar de hoofdstad van Aragón om het spektakel te aanschouwen. 12 oktober is tevens een speciale dag voor de Guardia Civil aangezien de Virgen del Pilar hun schutspatroon is.

Elke regio in Spanje kent haar eigen feest dat van oorsprong verweven is met het katholieke geloof. Dit weekend is het de beurt aan Zaragoza. Een mis speciaal voor kinderen, bloemen- en fruit offers, een kerkelijke hoogmis met een afsluitende processie optocht. Dat kenmerken de feesten van de Pilar, de beschermheilige van Zaragoza, die van 6 oktober tot en 14 oktober (2019) in Zaragoza en omgeving plaatsvinden.

De eigenlijke feestdag vindt op zaterdag 12 oktober plaats en valt tegelijkertijd met de nationale dag van Spanje, ofwel de Día de Hispanidad. Maar Zaragoza is al op 6 oktober begonnen met feestvieren met processies, muziek, activiteiten en van alles en nog wet

Op 12 oktober wordt de heilige maagd Virgen del Pilar geëerd wat gebeurt op het stadsplein voor de Kathedraal, de Plaza del Pilar. Daar leggen duizenden mensen die gekleed zijn in traditionele kledij bloemen voor de maagd neer die daarna door de bezoekers bekeken kunnen worden.

De traditie van Pilar wordt in Zaragoza sinds 10 oktober 1613 gevierd. In de stad Zaragoza, de provincie Aragon en omgeving is het traditie kinderen ten minste eenmaal aan de maagd van Pilar te tonen. Dit dient te gebeuren voor hun 7e levensjaar en in ieder geval voor de eerste communie.

De dag van de heilige maagd Pilar is overigens ook de dag van de Guardia Civil politie want de Virgen del Pilar is de schutspatroon van de politiemacht.

In de hele regio Comunidad Valenciana, dus in de provincies Castellón, Valencia en Alicante, wordt elk jaar op 9 oktober de Día de la Comunidad Valenciana gevierd. Op deze datum staat de hele regio stil bij het feit dat op 9 oktober 1238 Koning Jaime I de stad Valencia heroverde op de Moorse bezetters waarna vele jaren later in 1304-1305 het Reino de Valencia werd opgericht.

Op 9 oktober en de dagen ervoor worden er veel activiteiten georganiseerd in de regio Valencia. Zo zijn er processies waarin de autoriteiten meelopen, zijn er middeleeuwse markten, optredens en op de dag zelf vuurwerk.

Terwijl er festiviteiten zijn in de hele autonome regio ligt de aandacht meestal in de grotere steden zoals Castellón, Alicante en natuurlijk de hoofdstad Valencia. Het is in de hoofdstad waar op 9 oktober de Valenciaanse vlag ‘senyera’ gedragen wordt van het gemeentehuis waar de vlag bewaard wordt tot aan de kathedraal. Tijdens de stoet wordt er gestopt bij het standbeeld van Koning Jaime om bloemen te leggen.

De avond voor de feestdag zelf vindt er in het Turia Park in Valencia om middernacht een spectaculair vuurwerk plaats. Op 9 oktober is er ook genoeg vuurwerk te zien in Valencia en wordt uiteraard de mascleta (knalvuurwerk) erbij gehaald (bekend van de fallas).

Geliefden

Op 9 oktober wordt er nog een ander feest gevierd namelijk dat van de heilige San Dionisio, de heilige van de geliefden. Op die dag vindt er een traditie plaats die de naam “mocaorá” heeft gekregen en waarbij mannen aan hun vrouwen, vriendinnen of geliefden een geknoopte zijden sjaal geven met daarin marsepein, symbool van vruchtbaarheid in de Comunidad Valenciana. De vrouw dient deze sjaaltjes te bewaren om te laten zien hoe lang de liefde al duurt.

Koning Jaime

Rey Jaime heeft in het Nederlands de naam Jacobus I van Aragón gekregen en heeft als bijnaam de ‘overwinnaar’. Jacobus I was niet alleen koning van Aragón maar ook graaf van Barcelona, heer van Montpellier en koning van Mallorca. Jacobus of Jaime staat met name bekend vanwege zijn verovering (reconquista) van de Balearen eilanden van de Moorse bezetters, te weten in het jaar 1229 Mallorca, 1232 Menorca en 1235 Ibiza. In 1238 veroverde Jaime Valencia en daarna Murcia in 1244.

De herovering van wat nu bekend staat als de Comunidad Valencia gebeurde eigenlijk tussen 1229 en 1245 waarbij Jaime 16 jaar nodig had om alle regio’s te heroveren op de Moren. De herovering gebeurde in verschillende fases waarbij deze begon in het noorden zoals Burriana, Peñíscola en Morella in de huidige provincie Castellón gevolgd door de verovering van Valencia op 9 oktober 1238 en later verder naar het zuiden in de huidige provincie Alicante tussen 1242 en 1245.

De laatste woensdag van augustus (28 augustus 2019) is het weer die tijd van het jaar waar duizenden deelnemers naar uit hebben gekeken, het Tomatina feest in het normaal gesproken rustige dorpje Buñol. Dit Valenciaanse dorp wordt op de internationale kaart gezet omdat er tijdens de festiviteiten meer dan 160.000 kilo aan tomaten de straten, gebouwen en mensen rood zullen kleuren.

Buñol, het rustige dorpje in het binnenland van de streek Valencia, zal om 11 uur op 28 augustus (2019) omgetoverd worden tot “Tomato Village”. Tussen de 15.000 en 19.000 vierkante meter zal beschikbaar gesteld worden voor kampeerders die hier gratis hun tenten kunnen opzetten om de nachten door te brengen.

Buñol telt slechts 10.000 inwoners, een aantal wat oploopt tot meer dan 50.000 gedurende de feesten. Ondernemers zijn ervan overtuigd dat de stroom van deelnemers ook dit jaar de economie een impuls zal geven.

Toeristen

Net zoals andere jaren zullen er weer duizenden toeristen naar Buñol komen om tomaten te gooien. Vooral de toeristen uit Japan, China, Verenigde Staten, Groot Brittannië en Australië weten hun weg te vinden naar het kleine plaatsje in de deelstaat Valencia. Met busladingen tegelijk komt men naar Buñol om voor en dag helemaal los te gaan met het gooien van tomaten.

Ook dit jaar zullen deelnemers een kleine bijdrage moeten betalen zodat de hoge schoonmaakkosten betaald kunnen worden. Dit werd twee jaar geleden met succes ingevoerd. Het overgrote deel van de deelnemers is echter nog steeds Spaans en dat is maar goed ook.

Tomaten

Technisch gesproken moeten de tomaten voordat deze klaar zijn voor het gooien geplet worden aangezien een harde tomaat op iemands lichaam behoorlijk pijn kan doen. De tomaten zelf komen niet uit de regio Valencia maar uit de streek Extremadura omdat de tomaten daar goedkoper zijn en precies deze soort niet goed is voor de verkoop vanwege het gebrek aan smaak. Er wordt volgens de organisatie dan ook geen eten verspild zoals velen altijd denken.

Geschiedenis

La Tomatina is een feest dat gevierd wordt in het dorpje Buñol in de Spaanse provincie Valencia. Het is een jaarlijks terugkerend tomatengevecht op de laatste woensdag van augustus. Dit evenement trekt altijd veel toeristen. Samen met de San Fermín-feesten en de bijbehorende stierenrennen in Pamplona behoort het tot de internationaal bekendste feesten van Spanje.

In 1944 zochten enkele jongeren ruzie omdat ze deel wilden nemen aan een typische lokale optocht van gigantes y cabezudos (reuzen en groothoofden). Omdat ze zich in de buurt van een groentekraam bevonden, stalen ze tomaten om die naar de optocht te gooien. De oproerpolitie kwam en liet de jongeren de schade vergoeden.

Het jaar daarop herhaalden de jongeren deze truc, met ditmaal van huis meegebrachte tomaten. Ook toen werden ze weer door de ordetroepen opgepakt. Na dit enkele jaren achtereen volgehouden te hebben, werd dit een traditie zonder dat er een officiële status van was vastgelegd.

In 1950 stond de gemeenteraad van Buñol het feest nog toe, maar het jaar daarna niet meer en een aantal deelnemers werd opgepakt. Door veel druk van de buurgemeenten werden deze toch vrijgelaten.

Uiteindelijk werd het gehele feest toegestaan en naast het gooien van tomaten werden andere gebruiken gemeengoed. Zo werd men met water overgooit en werden er waterstralen op de tegenstander gericht. In 1957 werd het feest weer verboden en stond op overtreding een gevangenisstraf.

Dat jaar besloten omwonenden om een lijkwade met een grote tomaat door het dorp te dragen, “om hem te begraven”. Deze processie werd bijgestaan door bands die begrafenismuziek speelden.

In 1959 werd Tomatina definitief toegestaan en sinds 1980 deelt de gemeente jaarlijks tomaten uit aan de steeds talrijker wordende bezoekers. In 2013 was het voor het eerst dat deelnemers moeten betalen voor deelname aangezien de kosten steeds hoger worden, er meer buitenlanders naar Buñol komen om deel te nemen aan de festiviteiten en men slechts plaats heeft voor een beperkt aantal deelnemers in de smalle straten.

Elk jaar op 15 augustus viert men in Spanje de “Festividad de la Asunción de la Virgen”. Het is een dag waarop traditiegetrouw (bijna) iedereen naar het strand gaat of op zoek gaat naar de rust in de bergen. Het is een van de officiële nationale feestdagen in Spanje dus het merendeel van de Spanjaarden werkt niet en veel winkels zijn gesloten.

De Asunción de la Virgen Maria oftewel Maria-Tenhemelopneming of Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart is een nationale feestdag in Spanje die ook haar wortels heeft in de katholieke kerk.

Het is de dag waarop de opneming van Maria in de hemel met lichaam en ziel wordt herdacht en gevierd. Deze dag is voor het Katholieke Spanje belangrijker dan Pinksteren en Hemelvaart welke niet gevierd worden in Spanje.

Er zullen veel Spanjaarden zijn die dit vieren in de kerk maar voor het merendeel staat deze dag synoniem voor een vrije dag waarop niet gewerkt wordt en daarnaast symbolisch ook het einde van de drukke zomerweken is.

Op veel plaatsen wordt deze dag gevierd met festiviteiten en vuurwerk waarbij duizenden mensen genieten van grote en soms erg lange vuurwerkshows.

Er vonden in bijna alle dorpen in Spanje op 15 augustus ook zogenaamde “verbenas” plaats wat omschreven kan worden als dorpsfeesten met live muziek.

Wist je dat?

In het bisdom Antwerpen wordt Moederdag sinds 1913 op 15 augustus (Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart, Sainte- Marie of Moederkesdag) gevierd. Dat geldt dus alleen voor Antwerpen en niet heel Spanje.

Elk jaar tussen 6 en 14 juli viert de stad Pamplona in de deelstaat Navarra feest, wellicht wel het bekendste feest van Spanje. Die populariteit heeft dit traditionele feest te danken aan het spectaculaire stierenrennen waar ooit schrijver Ernest Hemingway over schreef waarna de encierro wereldberoemd werd. Er wordt echter veel meer feest gevierd in Pamplona gedurende die feestweek waarbij muziek, folkloristische onderdelen, vuurwerk en drank en eten onderdeel van zijn.

Begin en einde

Het feest begint op 6 juli om 12 uur ‘s-middags met de “chupinazo”. Dit wordt gehouden op het Plaza Consistorial voor het gemeentehuis van Pamplona. El Txupinazo is eigenlijk niets meer dan het openen van de feestweek met het afschieten van een vuurpijl en het roepen van de zin: ¡Pamploneses, Iruñatarrok, Viva San Fermín, Gora San Fermin!” waarbij alle aanwezigen hun rode zakdoek/sjaal hoog in de lucht houden.

Vanaf dat moment gaat het feest los en zal dit pas eindigen op 14 juli om middernacht met het “pobre de mí” lied waarbij er menig traantje te zien is op het plein voor het gemeentehuis van de stad en hard geroepen wordt: “pobre de mí, pobre de mi, que se han acabado las fiestas de San Fermín” en het vuurwerk losbarst terwijl de aanwezigen kaarsen dragen.

Tussendoor

Vanaf 7 juli worden om acht uur ’s ochtends gedurende acht dagen vanaf de Helling van San Domingo, zes vechtstieren door de nauwe straten van Pamplona gejaagd. Duizenden waaghalzen, vooral jongemannen, willen door het voorblijven op de stieren hun moed en snelheid bewijzen. Het hele parcours, met onder meer de ‘Calle Estafeta‘ (de rechte straat van 250 meter in het centrum van de stad), is afgeschermd met een houten omheining en is 848 meter lang.

De lopers zijn herkenbaar aan hun witte kledij, rode zakdoek (pañuela rojos) rond de hals en rode sjerp om hun middel (faja). Het hele spektakel duurt vaak niet langer dan drie minuten. De smalle straatjes leiden echter niet zelden tot lelijke valpartijen van de stieren en van de rennende mensen. Elk jaar vallen er tientallen gewonden tijdens de ren en zo heel af en toe een dode.

Het stierenrennen is soms erg saai om naar te kijken, zeker als de stieren hun route lopen zonder zich iets aan te trekken van de menigte. Wanneer de stieren door de straten hebben gelopen eindigen deze in de arena, de plaza de toros van Pamplona.

Vaak rennen de stieren meteen naar de uitgang maar zullen ze later die dag weer te zien zijn in de arena wanneer ze oog in oog zullen staan met de stierenvechters of matadores en bijna altijd het leven moeten laten. Dat is dan ook meteen het minst leuke en meest kritische onderdeel van de San Fermín feesten (net zoals bij vele andere lokale feesten in Spanje overigens).

Naast het stierenrennen en het stierenvechten is er gedurende de feestdagen echter veel meer te doen en te zien in Pamplona. Zo zijn er veel eetfestijnen, Baskische volksdansen, openluchtconcerten, straattheater, vuurwerk en de reuzenparade ‘Gigantes y cabezudos’. Mensen staan tijdens de feesten op de balkons om naar het stierenrennen te kijken terwijl er op straat aan tafels gegeten en gedronken wordt.

Geschiedenis

Kenners zeggen dat de feesten van de heilige San Fermín nergens op gebaseerd zijn. Dat wil zeggen, voor de 12e eeuw had niemand ooit gehoord van de San Fermín heilige maar dankzij de vondst van een graf in het Franse Amiens waar Fermín als bisschop dienst deed werd gezegd dat de heilige uit Pamplona in Spanje zou komen. De Katholieke Kerk plaatst de heilige dag echter op 25 september en niet op 7 juli.

Volgens de critici heeft men dan ook voor deze datum gekozen om de festiviteiten in de zomer plaats te laten vinden wanneer het mooi weer is en deze gecombineerd kan worden met het stierenvechten die al gedurende eeuwen georganiseerd werden in Pamplona.

De geschiedenis van het stierenrennen is ook niet geheel duidelijk. Waarschijnlijk startte het toen het stierenvechten erg populair werd en de enige manier om de stieren van de stal naar de arena te krijgen was door ze door de straten te laten rennen. Op een gegeven moment besloten mensen om met de stieren te gaan rennen, dat was toen nog illegaal.

Dit werd steeds populairder en groeide uit tot deze traditie. De eerste stierenloop werd gehouden in 1899, het werd echter internationaal populair na de eerste roman van Ernest Hemingway, genaamd ‘The Sun Also Rises’. Hij beschreef het als het feest van de overleving.

Culinair

Naast de rennen, die slechts een klein, maar spectaculair onderdeel vormen, is het (zoals alle Spaanse feesten) vooral een culinair festijn. Vroeger werd vooral in restaurants zeevruchten en langoesten gegeten, tegenwoordig wordt er vooral zelf gekookt. Het vlees van de vechtstieren geldt als een lekkernij, die in een stoofpot wordt verwerkt (estofado de carne de toro) of als kotelet wordt gegeten (chuletas).

Om aan de enorme vraag te voldoen, wordt er vaak stierenvlees uit omliggende regio’s ingeslagen. Tijdens de vroege lunch (almuerzo) na het rennen wordt een traditionele specialiteit als lamskop met orgaanvlees (cabeza y corada) gegeten. Om de avond al drinkend door te komen, wordt chistorra gegeten, een dunne gedroogde metworst, die vaak in Centraal-Navarra gemaakt wordt.

De nacht van San Juan of de midzomernacht, is een oud en traditioneel feest in veel Europese landen. In Spanje is het traditie om de zomer te verwelkomen met vele kampvuren en door knallende rotjes te gooien. Het feest wordt gehouden tijdens de nacht van 23 op 24 juni terwijl de kortste nacht van het jaar eigenlijk die van 21 juni is. San Juan wordt van Finland tot Brazilië in verschillende vormen gevierd. In veel van deze landen is de traditie om oude meubels of hout op straat of op het strand te verbranden, iets wat in steden als Barcelona, Alicante, Valencia en Málaga nog steeds gebeurt.

Wikipedia schrijft over San Juan: De Geboorte van de Heilige Johannes de Doper is een hoogfeest in de Katholieke Kerk dat op 24 juni wordt gevierd. Rond dit feest zijn nog vele gebruiken, zoals vreugdevuren, die teruggaan op voor-christelijke midzomerfeesten die gehouden werden rond de zomerzonnewende.

Het Sint-Jansvuur is zo een vreugdevuur, genoemd naar Johannes de Doper, dat in vroegere eeuwen deel uitmaakte van de midzomerfeesten en reeds sinds de voor-christelijke tijd in vrijwel alle landen van Europa op 23 of 24 juni werd ontstoken.

Andalusië

In de deelstaat Andalusië vinden vele traditionele feesten plaats zoals in Cádiz waar men poppen genaamd juanillos verbrand op straat en er groot gefeest wordt met rotjes, vuurwerk en muziek. In Almería is het de gewoonte om net zoals in Málaga te feesten op de stranden met moragas en kampvuren. Ook hier ontbreken de rotjes en het vuurwerk niet om de zomer in te luiden.

Ook is het hier traditie om in de nacht van 23 op 24 juni om middernacht de ogen nat te maken of te zwemmen in de zee om zo de volgende dag vers en fris te beginnen. In de gemeente Lanjarón in de provincie Granada viert met het Fiesta del Agua y del Jabón ofwel het feest van water en zeep wat al genoeg zegt natuurlijk, een grote natte en gladde kliederboel.

Balearen

Terwijl er op de eilanden Mallorca en Ibiza veel gefeest wordt in de nacht van 23 of 24 juni staat alles op het eiland Menorca in het teken van de paarden in de stad Ciutadella en in de gemeenten daaromheen. De berijders (ook wel jinetes of caixers genoemd) van de stoere paarden zitten in het zwart/wit gekleed op hun paarden waarmee ze door de straten rijden en af en toe het paard laten steigeren op de maat van de muziek.

Dit feest is niet geheel ongevaarlijk omdat veel mensen proberen de borst van de paarden aan te raken waarbij dit soms dodelijk afloopt omdat ze geraakt worden door de bewegende voorpoten of het paard naar beneden gaat.

Catalonië

In Catalonië zegt de traditie dat de avond van San Juan (Nit de Sant Joan) de jeugd van een dorp de hoogste boom moet zoeken, die op het stadsplein moet plaatsen en deze in augustus terug moet geven aan de eigenaar. Dit gebeurt echter niet zoveel meer. Daarnaast is het traditie het feestelijke avondmaal te beëindigen met coca de Sant Joan, een speciale cake, en Cava, de Spaanse Champagne, te drinken.

Uiteraard worden er volop rotjes gegooid, is er veel vuurwerk te zien (soms meer dan met de jaarwisseling), worden de Diablos ingezet voor de Correfocs (zie foto) en is er groot feest met live muziek op pleinen of op het strand en gaat men pas laat slapen.

Galicië

In Galicië (en eigenlijk in heel Spanje) wordt de San Juan nacht (Noite de San Xoán) gevierd met Hogueras, kampvuren, die meestal op het strand aangestoken worden. Deze kampvuren worden in principe na middernacht op 24 juni aangestoken om de zomer te verwelkomen. Als men negen keer over dit kampvuur springt, zou dat zogenaamd goed geluk brengen of de vrouwen vruchtbaar maken (?).

Daar waar in Catalonië Coca wordt gegeten, eten de Galiciërs cachelos, ongepelde aardappelen die men in het vuur roostert en opeet. Daarnaast eet men gegrilde sardientjes.

Alicante

De Hogueras in Alicante hebben van origine te maken met het vieren van de langste dag op 23 juni waarop veel oogst binnengehaald kon worden en de kortste nacht van 23 op 24 juni om alle slechte dingen te vernietigen. Sinds 1928 is het feest echter een officieel stadsfeest geworden wat een beetje lijkt op de Fallas in Valencia. Grote papier-maché poppen worden verbrand om zo Sant Joan te vieren.

In Alicante zijn deze dagen uitgeroepen tot nationaal interessant feest die al op 19 of 20 juni (afhankelijk van het jaar) beginnen met vele activiteiten voor jong en oud. Uiteraard komen er veel toeristen op de feesten af. Soortgelijke festiviteiten vinden ook plaats in andere gemeenten zoals Torrevieja, Guardamar del Segura, Jávea, Denia, Benidorm, Elche en San Juan de Alicante.

Op 2 mei, de dag na de nationale feestdag Día del trabajador op 1 mei, vieren de inwoners van de Comunidad de Madrid een autonome feestdag, de Día de la Comunidad de Madrid. Op deze dag wordt in de hele autonome regio Madrid stilgestaan bij 2 mei 1808 toen het volk in Madrid de wapens pakte om te rebelleren tegen de Franse bezetting en erin slaagde het Franse leger te verdrijven uit de stad en regio.

Op 2 mei viert men in de autonome regio Madrid de ‘Día de la Comunidad de Madrid’ waarbij men stilstaat bij de ‘levantamiento del 2 de mayo de 1808’ ofwel de opstand van 2 mei in 1808. Vanaf die dag zorgde het volk vanuit Madrid ervoor dat het Franse leger verdreven werd uit Madrid en uiteindelijk heel Spanje.

Opstand Dos de Mayo

Madrid werd op 23 maart 1808 ingenomen door de Franse troepen. Koning Karel IV van Spanje trad af ten gunste van zijn zoon Ferdinand VII. Ten tijde van de opstand verbleven de nieuwe en de voormalige koning van Spanje in de Franse stad Bayonne.

Een poging van de Franse generaal Joachim Murat om de jongste dochter en de jongste zoon van Karel IV te verplaatsen naar Bayonne, zorgde in de stad voor de ontketening van een opstand. De golf van woede werd nog eens versterkt doordat Napoleon zijn broer Jozef Bonaparte tot koning van Spanje uitriep.

Het stadsbestuur van Madrid ging in eerste instantie niet akkoord met de plannen van Murat om de kinderen van Karel IV weg te brengen uit de stad, maar na een bericht van Ferdinand ging het stadsbestuur alsnog akkoord.

Op 2 mei verzamelde zich een grote menigte op het plein voor het Koninklijk Paleis. De menigte bestormde het paleis om de reis van Francisco de Paula te voorkomen. Murat stuurde een bataljon grenadiers van de Keizerlijke Garde en een artilleriedetachement om de opstand in te perken. Toen de Franse soldaten het vuur openden op de verzamelde menigte, begon al snel de opstand zich te verspreiden over de rest van de stad.

Al snel volgden verschillende straatgevechten verspreid door de stad toen de slecht bewapende inwoners van Madrid de Franse troepen te lijf gingen. Joachim Murat had al vrij snel veel van zijn troepen de stad in kunnen brengen en de hevigste gevechten werden uitgevochten op de Puerta del Sol en de Puerta del Toledo. Langzamerhand wist Murat de overhand te krijgen in de straatgevechten.

Sommige van de Spaanse troepen die in de stad gelegerd waren namen al snel deel aan de opstand. De twee leiders van de Spaanse soldaten Pedro Velarde y Santillán en Luís Daoíz y Torres stierven tijdens de gevechten rond de barakken waar Franse troepen gelegerd waren. De twee legerleiders worden nog steeds als helden vereerd.

De dag 2 mei is tegenwoordig een regionale feestdag in de regio Madrid. De plaats waar de barakken van Montoleón lagen is hernoemd naar Plaza 2 de Mayo. Er bevinden zich in de stad verschillende monumenten die herinneren aan de volksopstand.

De opstand en de gevolgen daarvan zijn ook te zien op een van Goya’s beroemdste werken ‘El tres de mayo 1808’ waarop een massa-executie te zien is.

Op 1 mei is het de Dag van de Arbeid en dat wordt gevierd door iedereen een vrije dag te geven. Het is in Spanje echter niet voor iedereen feest omdat er nog steeds meer dan 3,3 miljoen werkzoekenden zijn die geen baan kunnen vinden en er veel zijn die niet eens een uitkering ontvangen. De grootste vakbonden CCOO en UGT roepen dan ook op om de straten op te gaan om meer werk, betere contracten, eerlijkere salaris en betere werkomstandigheden te eisen van de nieuwe Spaanse regering.

1 mei is een feestdag in bijna alle Europese landen waaronder ook Spanje en België (Feest van de Arbeid) maar niet in Nederland vreemd genoeg. Zoals altijd kan er een link gemaakt worden met een katholiek feest zoals in dit geval de dag van Sint Jozef als arbeider. Aan de 1 meiviering als viering van de arbeidersbeweging ligt echter ook de invoering van de achturige werkdag ten grondslag, iets dat eind 19e eeuw veelvuldig werd ingevoerd in Europa, eerst in Groot Brittannië en daarna andere landen.

Spanje

In Spanje is de Día Internacional de los Trabajadores of Primero de Mayo een nationale feestdag en dus een vrije dag in het hele land. Het is echter ook een dag waarbij de Spaanse vakbonden oproepen om te demonstreren tegen de overheid en om betere werkomstandigheden te eisen. Ook dit jaar hebben de CCOO en UGT weer tientallen manifestaties gepland in het hele land waarbij duizenden mensen de straten zullen opgaan.

De demonstraties dit jaar volgen slechts enkele dagen na de verkiezingen van 28 april waarbij er tijdens de verkiezingscampagne veel gesproken werd over werk, contracten, minimumloon en de werkloosheid waarbij er zoals altijd veel beloftes werden gedaan door de politieke partijen.

Veel Spanjaarden trekken zich echter niet zoveel aan van demonstraties etc. en vieren gewoon een gezellige vrije dag met de familie. In 2019 valt 1 mei op een woensdag wat veel Spanjaarden niet zal tegenhouden om ook de donderdag en vrijdag vrij te nemen waardoor men een lang weekend heeft en ergens aan de Spaanse kust of in de bergen bij familie op bezoek gaat, dit heet in Spanje de ‘puente de mayo’.

Nederland en België

In Nederland is de Dag van de Arbeid alleen op de BES-eilanden (Bonaire, Sint Eustatius en Saba) een officiële feestdag. Wel werden er vanouds  bijeenkomsten georganiseerd door de SDAP (later PvdA) en de CPN. Tot in de jaren tachtig hield de CPN op 1 mei een jaarlijkse betoging in Amsterdam. Voor de werknemers van de gemeente Amsterdam is 1 mei sinds vele decennia een vrije dag.

In veel landen (onder andere België, Frankrijk en Spanje) is 1 mei een doorbetaalde vrije dag. In Nederland geldt dit in het algemeen niet voor arbeiders, maar wel voor een kleine groep ambtenaren, banken en beurshandelaren. Ook werknemers van vakbonden zijn op deze dag vrij. De grondtoon van de Dag van de Arbeid is heden ten dage het gevoel van internationale verbondenheid.

Het is op 23 april heel gebruikelijk om in Catalonië op straat vrouwen te zien lopen met een roos in de hand terwijl ernaast een man loopt met een boek onder zijn arm. 23 april is in Catalonië een regionale feestdag (maar geen vrije dag) waar de vrouwen traditiegetrouw rode rozen ontvangen van degene die van hen houden en als tegenprestatie ontvangen de mannen dan een boek van de vrouwen. 

Op Sant Jordi was het oorspronkelijk de bedoeling dat alleen geliefden meededen met het geven en in ontvangst nemen van rozen en boeken maar de laatste jaren is deze feestdag uitgegroeid tot een fenomeen waarbij familieleden, ondernemers en zelfs klasgenoten elkaar de traditionele cadeaus overhandigen.

In de grote steden zoals Barcelona, Gerona, Tarragona en Lerida worden op de Ramblas en pleinen boekenmarkten gehouden waar de geliefden boeken kunnen kopen en uiteraard ontbreekt het dan ook niet aan de bloemenverkopers waar men de traditionele rode, gele roos of andere kleurencombinaties kan kopen.

Oorsprong

Maar waar komt dit feest nu vandaan? Het verhaal van het boek is gemakkelijk te verklaren aangezien op 23 april herdacht wordt dat twee van de grootste schrijvers ooit, Miguel de Cervantes en William Shakespeare, rond deze datum gestorven zijn (de exacte datum is nogal wat onenigheid over). Door UNESCO werd 23 april dan ook uitgekozen als ‘dag van het boek’.

Het verhaal van de roos is wat gecompliceerder en is zelfs terug te voeren tot aan de middeleeuwen en is doordrenkt van een romantische legende.

Het verhaal

“Er was eens een monster dat leefde in een meer nabij een ommuurde stad. Om ervoor te zorgen dat het monster niet het dorp zou aanvallen moesten de bewoners elke dag 2 schapen opofferen aan het monster. Op een dag waren er geen schapen meer over en dreigde het monster het dorp aan te vallen en te vernietigen. Zodoende beval de koning dat alle kinderen opgeofferd moesten worden aan het monster, dit in een bepaalde volgorde waardoor ook op een bepaalde dag de dochter van de koning aan de beurt was. De koning wilde zijn dochter niet opofferen en dat pikte de bewoners niet die zelfs dreigden het Paleis van de koning in brand te steken.

Toen kon de Koning niet anders dan ook zijn dochter op te offeren. Halverwege de weg naar het meer waar het monster zat ontmoette de prinses een ridder op een groot wit paard die uiteraard vroeg wat er aan de hand was. Toen de prinses het verhaal uitlegde aan de ridder dacht de ridder geen seconde langer na en pakte zijn lans en viel het monster aan. De ridder genaamd Sant Jordi sleepte vervolgens de gewonde draak door de stad om de bevolking te laten zien dat het monster overwonnen was waarna de ridder de draak doodde door zijn lans verder door te steken. Uit het bloed wat op de grond viel ontstonden verschillende rozen waarvan de ridder de mooiste aan de prinses gaf”.

Commercie

Al met al is het tegenwoordig meer een commerciële dag geworden maar toch blijft het interessant om veel bloemen te zien en volgens traditie worden op 23 april de meeste boeken verkocht van het hele jaar.

Wat opvalt is dat slechts 4% (zo’n 300.000) van de rozen uit Catalonië zelf komt en er veel rozen (10%) vanuit andere plaatsen in Spanje zoals Soria naar Catalonië komen. Ongeveer 15% van de rozen komt uit Nederland maar het merendeel wat 70% is komt uit Ecuador en Colombia. Enkele bekende rozen zijn de ‘Freedom’, de ‘Samurai’, de ‘Lucky Red’ en de ‘Red France’.

Je bent dus gewaarschuwd, ben je op 23 april ergens in Catalonië vergeet dan niet een roos te kopen voor je vrouw/vriendin en/of een boek voor je man/vriend. Zie het maar als de Catalaanse Valentijnsdag waarop men elkaar de liefde opnieuw kan verklaren.

De Semana Santa ofwel de Goede Week is de week voor Pasen en gaat gepaard met veel traditie, klederdracht, emoties, processies en typische gastronomie en andere tradities. Maar er zijn enkele tradities die wellicht niet bekend zijn bij de meeste lezers en/of die zo uitzonderlijk zijn dat enige tekst en uitleg makkelijk is.

Een van Spanje’s bekendste en meest gewaardeerde feesten is de Semana Santa die in 2019 plaatsvindt tussen 14 en 20 april, de week voor Pasen (zondag 21 en maandag 22 april) dus, in het Spaans Pascua genoemd. Semana Santa betekent letterlijk Heilige Week maar wordt ook wel Goede Week genoemd en bestaat uit diverse dagen waarbij er bijna in heel Spanje processies zijn met veel wierook, melancholische muziek, trommels en bellen en veel emoties waarbij huilende mensen tussen het publiek geen uitzondering zijn.

Hieronder staan enkele tradities die te maken hebben met de Semana Santa in Spanje maar die wellicht niet zo bekend zijn of waar men de betekenis niet van kent.

Torrijas (Spanje)

Net zoals bij andere Spaanse feesten hoort ook bij de Semana Santa een typisch gerecht dat in heel Spanje gegeten wordt, de torrijas. Torrijas zijn te vergelijken met de wentelteefjes in Nederland (en België?). Dikke stukken – van het liefst enkele dagen oud – brood worden geweekt in een mengsel van melk en ei, vervolgens gebakken in olijfolie en geserveerd met honing en/of suiker en kaneel.

Mona de Pascua (Catalonië en Valencia)

Vooral populair in de deelstaten Catalonië en Valencia, Deze taart wordt traditiegetrouw door de peetvaders als een geschenk gegeven aan kinderen. Taarten zijn bedekt met ofwel gekookte eieren of chocolade figuren en kleurrijke decoraties van bekendheden of prinsesjes, Spongebop, Messi, etc.

[su_note note_color=”#fdf2ec”]Leestip: 10 Spaanse ‘Semana Santa’ Paaslekkernijen[/su_note]

Palmbladen (Spanje)

Op Palmzondag vindt de eerste processie plaats die op veel plaatsen de naam ‘El Paso de la Borriquita’ heeft gekregen waarbij Jezus op een ezel Jeruzalem binnenreed. De processies zijn versierd met mooie gebleekte palmbladen (van de dadelpalm) in allerlei vormen. De meest bekende processie vindt plaats in Elche waar immers meer dan 300.000 palmbomen te vinden zijn.

Dronken Joden (Cuenca)

In Cuenca vindt een processie getiteld ‘Procesión de los Borrachos’ ofwel de processie van de dronkaards plaats. De dronkelappen tijdens deze processie vertegenwoordigen de Joden die gedurende 12 uur proberen te voorkomen dat Jezus bij zijn bestemming komt waarbij men veel van het typische drankje ‘resolí’ drinkt.

Joden doden (León)

Waar in Cuenca dronken Joden over straat lopen doet men in de provincie León in Castilla y León haar best om Joden te doden. Uiteraard niet letterlijk maar figuurlijk door middel van een speciaal drankje dat omschreven kan worden als een limonade van wijn (limonada de vino). Men weet niet zo goed waar de term vandaan komt maar het heeft allemaal te maken met de strijd tussen de Christenen en Joden in de Middeleeuwen.

Grootste processie (Orihuela)

Niet in Madrid, Málaga of Sevilla maar in Orihuela provincie Alicante. Dat is de plaats waar de ‘Procesión General del Viernes Santo’ op Goede Vrijdag plaatsvindt. Dit is een van de grootste Semana Santa processies van Spanje met meer dan 8.000 ‘nazarenos’ (de personen met puntmutsen), 1.200 musici en honderden Romeinen.

Puntmutsen (Spanje)

Tijdens de Semana Santa processies vallen de zware beelden op de ‘tronos’ op die men draagt maar vaak nog meer de kledij waarbij de puntmutsen maar al te vaak met de Amerikaanse klu-Klux-Klan geassocieerd worden. De ‘capirotes’ hebben vaak verschillende kleuren die te maken hebben met de broederschappen die de processies organiseren.

Het is een traditie die ruim vijfhonderd jaar oud is waarbij de puntmutsen of kappen de identiteit van de boetedoeners (penitentes) verhullen. De ‘capuces of capuchones’ stammen uit de periode van de inquisitie in de middeleeuwen.

Gratie (Spanje)

Tijdens de Semana Santa wordt er op diverse plaatsen gratie verleend aan gevangenen uit de lokale gevangenis. Ondanks dat het enige overheidsorgaan die gratie kan en mag verlenen volgens de Grondwet de Ministerraad is en de Koning, is het vanwege een eeuwenoude traditie toch mogelijk gratie te verlenen aan gevangenen tijdens de Heilige of Goede Week. In 2019 worden er zes graties verleend die aangevraagd werden door broederschappen in Zaragoza, Oviedo, Granada, Málaga en Sevilla. De Spaanse regering heeft dit op vrijdag via zes koninklijke decreten bekend gemaakt.

Volgens de legende stamt het verlenen van gratie uit 1759 toen Málaga te maken had met de pest. Gevangen vroegen om vrijlating zodat ze het beeld ‘Jesus El Rico’ door de straten zouden kunnen dragen om een einde van de pest te vragen. De gevangenen werden niet vrijgelaten maar ontsnapten, stalen het beeld, liepen door de straten van Málaga, brachten het beeld terug en keerden terug naar hun cel. Daarna verdween de pest volledig uit de stad. Carlos III besloot daarna gratie te verlenen aan een gevangene, een traditie die daarna in bijna heel Spanje werd ingevoerd.

Dodendans (Gerona)

In het dorp Verges in de provincie Gerona (Catalonië) vindt elk jaar op Witte Donderdag ofwel Jueves Santo de ‘dansa de la mort’ ofwel in het Spaans ‘danza de la muerte’. Deze dans wordt uitgevoerd door personen die een skelet-kostuum dragen en als bezetene dansen op het ritme van muziek. Deze dans was ooit in heel West-Europa een traditie maar tegenwoordig vindt deze alleen nog plaats in Verges.

Bruidegom van de dood (Málaga)

De Semana Santa in Málaga is wellicht een van de bekendste en meest bezochte van heel Spanje en op Witte Donderdag ofwel Jueves Santo lopen de straten van Málaga vol met publiek dat de leden van het Legión Española ofwel het Spaanse vreemdelingenlegioen die het beeld ‘Cristo de la Buena Muerte’ dragen en het lied ‘El novio de la Muerte’ zingen wil zien.

Elk jaar op Witte Donderdag legt ‘s morgens een schip van het Spaanse La Legión Española aan in de haven van Málaga waarna de tientallen soldaten van het Vreemdelingenlegioen onder het toeziend oog van de collega’s in de avonduren het beeld van de patroonheilige ‘Cristo de la Buena Muerte y Ánimas’ vanuit de kerk Iglesia Santo Domingo over het plein plaza de Fray Alonso de Santo Tomás in een ganzenpas door de straten van Málaga marcheren.

De soldaten zingen op het moment dat de fanfare band van het Legioen de muziek inzet tegelijkertijd het lijflied van het Spaanse Legioen ‘El novio de la Muerte’ wat voor veel bijstanders het hoogtepunt is en waar veel mensen kippenvel van krijgen en een traantje moeten wegvegen.

Trommelaars (Teruel)

In de provincie Teruel (Aragón) zijn diverse dorpen die samen de ‘Ruta del tambor y el bombo’ vormen, de route van de trommels. Op Goede Vrijdag (viernes santo) om 12.00 uur zijn er 20.000 trommelaars op straat om de stilte van de Semana Santa processie te onderbreken om de dood van Christus aan te kondigen. Volgens de evangeliën was er op dat moment een aardbeving die Jeruzalem op zijn grondvesten deed schudden.

Calanda vormt deel van de ‘Ruta del tambor y el bombo’ waar ook Albalate del Arzobispo, Alcañiz, Alcorisa, Andorra, Híjar, La Puebla de Híjar, Samper de Calanda en Urrea de Gaén in de provincie Teruel toe behoren. Negen dorpen die elk om 12.00 uur op Goede Vrijdag de straten laten beven onder het geluid van de trommels tijdens de ‘Romper la hora’.

Met het daverende geluid van de duizenden trommels, die traditiegetrouw door mannen maar sinds 1980 ook door vrouwen, worden bespeeld, herleven de inwoners het tijdstip waarop Christus overleed.

Spaanse moeders zullen op zondag 5 mei (2019) in de watten worden gelegd op Moederdag ofwel Día de la Madre. In Spanje wordt Moederdag altijd gevierd op de eerste zondag in de maand mei, iets dat afwijkt van bijvoorbeeld Nederland en België waar Moederdag op de tweede zondag in mei plaatsvindt, behalve in Antwerpen waar dat op 15 augustus gevierd wordt.

Moederdag wordt gevierd ter ere van het moederschap net zoals Vaderdag (in Spanje op 19 maart) ter ere van het vaderschap. In gezinnen die Moederdag vieren staat de dag in het teken van het verwennen van de moeder. Ze krijgt veelal ontbijt op bed en cadeaus en van huishoudelijke taken wordt ze vrijgesteld (beetje ouderwets maar toch).

Traditie

Het vereren van moeders is een veel oudere traditie dan de moderne Moederdag en gaat terug op de moedercultus in het klassieke Griekenland. De formele moedercultus met ceremonies voor Cybele of Rhea, de Grote Moeder der goden, werd overal in Klein-Azië beoefend op de ides (15e dag) van maart. De katholieke Kerk kent een lange traditie van verering van Maria, de moeder van Jezus.

Amerikaans feestje

De feestdag heeft zich in zijn huidige vorm vanuit de Verenigde Staten over de rest van de westerse wereld verspreid. In Nederland en België begon de traditie rond 1925 en in Spanje in 1965, al is deze dag in Spanje nooit officieel verklaard door de autoriteiten en is het alleen een populaire en commerciële dag.

Wereldwijd

Over de hele wereld wordt moederdag gevierd en op dezelfde dag als Spanje doen ook de inwoners van Hongarije, Litouwen, Portugal en Roemenië dat. De eerste moederdag van het jaar vindt plaats op de tweede zondag in februari in Noorwegen gevolgd door de Moederdag tussen 30 januari en 1 maart in Israël. Verder zijn er nog Moederdagen op 3 maart, 8 maart, vierde zondag in de vastentijd, 21 maart, 25 maart, 7 april, eerste zondag in mei, 8 mei en 10 mei.

Samen met Nederland en België (behalve Antwerpen) vieren de volgende landen ook op de tweede zondag in mei hun Moederdag: Anguilla, Aruba, Australië, Bahama’s, Bangladesh, Barbados, Belize, Bermuda, Bonaire, Brazilië, Brunei, Canada, Chili, Colombia, Cuba, Curaçao, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Ecuador, Estland, Filipijnen, Finland, Ghana, Grenada, Griekenland, Honduras, Hongkong, IJsland, India, Italië, Jamaica, Japan, Kroatië, Letland, Maleisië, Malta, Nieuw-Zeeland, Oostenrijk, Pakistan, Peru, Puerto Rico, Singapore, Slowakije, Saint Lucia, Suriname, Taiwan, Trinidad en Tobago, Tsjechië, Turkije, Uruguay, Venezuela, Verenigde Staten, Zimbabwe, Zuid-Afrika en Zwitserland. (Bekijk alle data en landen hier)

Antwerpen anders

De Amerikaanse Moederdag was nog niet bekend toen de Antwerpse, liberaal denkende kunstenaar en schepen Frans Van Kuyck in 1913 een Moederdag introduceerde op 15 augustus, de feestdag van Maria (Onze Lieve Vrouwe Hemelvaart), sinds 1124 de patrones van de stad. Het was de dag van de grote Mariaprocessie. Volgens de Antwerpse schepen was de sociale orde in het begin van de eeuw grondig verstoord door de ingrijpende modernisering. Zijn remedie: het herstellen en cultiveren van de waardigheid van de familie.

Hiervoor moest volgens Van Kuyck alles ingezet worden op het in beeld brengen van de rol van de moeder in het gezin en de maatschappij. Een speciale dag leek hem een ideale techniek. Van Kuyck mobiliseerde de plaatselijke pers en de scholen, publiceerde een scenario en zette een propagandacomité aan het werk. De kinderen en vader moesten moeder verrassen met versieringen, gelegenheidsversjes, bloemen, speciale broodjes en zelfs juwelen.

[su_note note_color=”#FFE0B2″]Leestip: 19 maart: Vaderdag of Día del Padre in Spanje[/su_note]

Vaderdag

Net zoals de Moederdag in Spanje is ook de Vaderdag ofwel Dia del Padre anders. Vaderdag heeft reeds op 19 maart (2019) plaatsgevonden, een dag die samenvalt met Día de San José. Deze datum is echter anders dan in Nederland waar Vaderdag op 16 juni (2019) plaatsvindt en in België op 9 juni (2019). Alleen de regio Antwerpen viert samen met Spanje op 19 maart Vaderdag. Ook het begrip vaderdag is afkomstig uit de Verenigde Staten waar deze reeds in 1909 werd geïntroduceerd.

Dit is een bericht voor alle kinderen die in Spanje wonen, Spaans, Nederlands of Belgisch: Op dinsdag 19 maart (2019) is het Vaderdag in Spanje ofwel Día del Padre en worden alle vaders (als het goed is) in de watten gelegd. De Spaanse Vaderdag valt niet samen met die in België die op zondag 9 juni (2019) gevierd wordt of die in Nederland die op zondag 16 juni (2019) gevierd wordt. Slechts de regio Antwerpen in België viert op dezelfde dag Vaderdag als in Spanje.

Dinsdag 19 maart worden alle papa’s in Spanje in de watten gelegd aangezien het die dag Día del Padre is, een dag die samenvalt met de Día de San José. Vaderdag wordt weliswaar niet door iedereen actief gevierd maar is toch een leuk moment voor de kinderen om hun vader in de watten te leggen en cadeautjes te geven.

In Spanje viert men Vaderdag op een andere dag dan in Nederland en België wat voor veel in Spanje wonende Nederlanders en Belgen nogal eens voor verwarring kan zorgen. Het kan natuurlijk ook zo zijn dat de vaders geluk hebben en twee keer in de watten worden gelegd door hun kinderen (zijn er papa’s die dat geluk hebben?).

19 maart is voor de Spanjaarden Vaderdag, een dag die op deze datum ook gevierd wordt in o.a. Marokko, Andorra, Bolivia, Kroatië, Honduras, Italië, Liechtenstein, Mozambique, Portugal en China. Ook de regio Antwerpen schijnt Vaderdag te vieren op dezelfde dag als in Spanje terwijl de rest van België Vaderdag viert op zondag 9 juni (tweede zondag in juni) in 2019 en Nederland op zondag 16 juni (derde zondag in juni) in 2019.

Moederdag

Overigens is ook Moederdag of Dia de la Madre in Spanje anders dan in Nederland en België. In Spanje wordt de Moederdag op de eerste zondag van mei gevierd, in 2019 is dat dan zondag 5 mei, terwijl de Moederdag in Nederland en België gevierd wordt op de tweede zondag van mei, in 2019 op zondag 12 mei. Ook hier is de regio Antwerpen een uitzondering waar de moederdag gevierd wordt op donderdag 15 augustus in 2019.

Geschiedenis van Vaderdag

Naar verluidt is Vaderdag in 1909 geïntroduceerd door mevrouw Sonora Smart Dodd, uit de staat Washington (VS), waarbij zij haar vader, William Jackson Smart, wilde eren. Hij was een veteraan uit de Amerikaanse Burgeroorlog, die weduwnaar was geworden, nadat zijn vrouw in het kraambed bij de geboorte van hun zesde kind gestorven was. Toen zijn dochter volwassen geworden was, wilde ze de kracht en het doorzettingsvermogen van haar vader onder de aandacht brengen. Zij was hiervoor geïnspireerd door Anna Jarvis, die een jaar eerder een Moederdag had gelanceerd.

De eerste Vaderdag vond toen plaats op 19 juni 1910 in Spokane in de staat Washington. President Calvin Coolidge steunde in 1924 het idee om een Vaderdag te vieren, maar het geheel uit mannen bestaande Amerikaanse congres wilde niet iets doorvoeren dat zo de mannen in het zonnetje zette. Het effect hiervan was dat de dag pas officieel in de VS erkend werd tijdens het presidentschap van Richard Nixon in 1972.

In Nederland werd vanaf 1937 in oktober Vaderdag gevierd. Op initiatief van de toenmalige Nederlandse Bond van Herenmodedetaillisten werd in 1948 afgesproken dat Vaderdag verplaatst zou worden naar de derde zondag van juni.

De stad Alicante viert tussen 20 en 29 juni (2019) een week lang feest. Eigenlijk is de stad al in feeststemming sinds het begin van de maand juni maar het hoogtepunt van de “Hogueras de San Juan” of in het Valenciaans “Fogueres de Sant Joan” festiviteiten vindt plaats tussen 20 en 24 juni.

De Hogueras feesten in Alicante hebben net zoals veel andere feesten de bekende elementen zoals vuurwerk met de knallende mascletà, de metershoge monumenten (niet Fallas genoemd maar Hogueras) die men bouwt en tentoonstelt, het typische bloemenoffer (ofrenda) aan de Virgen del Remedio en de folklorische parade en als laatste dag in de nacht van 24 op 25 juni de zogenaamde “cremà” ofwel het verbranden van de Hogueras in de verschillende wijken.

Het woord Hogueras betekent eigenlijk letterlijk vreugdevuren en heeft alles te maken met het feest ter ere van San Juan, in het Nederlands bekend als Johannes de Doper. De naam van de festiviteiten “Hogueras de San Juan” betekent dus “vreugdevuren van Johannes de Doper’’.

Elk jaar bij elk feest vinden dezelfde activiteiten op dezelfde volgorde plaats zoals:

• De “Plantà” op 20 juni ofwel het plaatsen van de beelden/monumenten (Hogueras)
• De “Desperta distritos fogueriles” tussen 20 en 25 juni is een wekdienst elke morgen om 8 uur om alle feestgangers in de stad te wekken.
• De “Ofrenda de flores” ofwel het bloemenoffer op 21 en 22 juni.
• De “Desfile Folclórico Internacional” ofwel de folklorische parade met klederdracht op 23 juni.
• De “Mascletàs” tussen 20 en 25 juni op de Plaza de Los Luceros, ofwel het knal vuurwerk spektakel wat tevens een wedstrijd (concurso) is en waar de makers prijzen meer kunnen winnen.
• De “Palmera” vuurwerkshow in de nacht van 24 juni die wordt afgestoken op de Monte Benacantil (om middernacht).
• De “Cremà” ofwel het verbranden van de beelden/monumenten in de nacht van 24 op 25 juni.

Vuurwerkwedstrijd

Direct na de Hogueras de San Juan festiviteiten tussen 20 en 25 juni beginnen op de avond van de 25e juni de Concurso Internacional de Fuegos Artificiales ofwel de internationale vuurwerkwedstrijd. Elke avond om middernacht tussen 25 en 29 juni wordt er een vuurwerkshow gegegeven door verschillende bedrijven die dus ook meedoen aan een wedstrijd.

Andere plaatsen

De Hogueras is niet iets exclusiefs voor de stad Alicante, de hoofdstad van de provincie, maar iets wat op meerdere plaatsen plaatsvindt zoals in Torrevieja, Guardamar del Segura, San Juan de Alicante, San Vicente del Raspeig, Dénia, Jávea, Calpe, Benidorm en Elche.

Hemelvaartsdag en pinksteren zijn geen nationale feestdagen en vrije werkdagen in heel Spanje. Pinksteren heeft in Spanje de naam Pentecostés of Segunda Pascua zoals pinksteren genoemd en Hemelvaartsdag heeft de naam Día de la Ascensión.

Hemelvaart

Vreemd genoeg wordt Hemelvaartsdag in veel katholieke landen als feestdag gezien en heeft men een vrije werkdag maar in Spanje is dat laatste niet het geval. Hoe katholiek Spanje dan ook mag zijn en hoe heftig het Pasen tijdens de Semana Santa dan ook gevierd mag worden, Hemelvaartsdag (Día de la Ascensión) geniet bij de gemiddelde Spanjaard niet zoveel interesse.

Hemelvaartsdag en en ook pinksteren zijn binnen het christendom namelijk geen vrije werkdagen in Spanje en dus zal het overgrote deel van de inwoners van Spanje deze feesten niet zo snel vieren. De vraag is alleen, waarom niet?

Een direct antwoord is moeilijk te achterhalen maar men beweert dat de hemelvaart van Christus een veel mindere theologische betekenis heeft dan die van bijvoorbeeld María. In veel katholieke kerken in Spanje is de verering van María beduidend sterker dan die van Christus. Voor het roomse Spanje met een vol heiligenkalender zijn de Hemelvaartsdag en pinksteren, ofwel de uitzending van de apostelen, kleinere herdenkingsmomenten.

Hemelvaartsdag, de dag dat Jezus Christus is opgevaren naar God, zijn vader in de hemel valt altijd op een donderdag, precies tien dagen vóór pinksteren en 39 dagen na zijn opstanding uit de dood, Pasen dus.

15 augustus

Spanje viert echter wel op 15 augustus de Asunción de Maria of Asunción de la Virgen, de Maria-Terhemelopneming of Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart. Dit is een katholieke feestdag waarop de opneming van Maria in de hemel “met lichaam en ziel” wordt herdacht.

Dit is voor de Spanjaarden weliswaar een vrije werkdag maar omdat deze dag vaak in de vakantieperiode valt van de Spanjaarden wordt deze dag niet gezien als vrije werkdag (voor diegene die dan normaal gesproken wel moeten werken uiteraard wel).

Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart wordt in Nederland en België niet gevierd en wordt ook niet als een feestdag gezien behalve in het bisdom Antwerpen waar Moederdag sinds 1913 op 15 augustus (Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart, Sainte- Marie of Moederkesdag) wordt gevierd. Dat geldt dus alleen voor Antwerpen en niet heel België.

Pinksteren

De eerste pinksterdag valt altijd op de tiende dag na Hemelvaart en de zevende zondag of negenenveertigste dag na Pasen. Op die dag wordt het neerdalen van de Heilige Geest over de apostelen en het ontstaan van de christelijke kerk herdacht … maar niet in het overgrote deel van Spanje.

Pinksteren, Pentecostés of Segunda Pascua (of Pascua Granada) wordt in het hele land Spanje niet gezien als een feestdag op pinksterzondag en niet als een feest- en vrije werkdag op pinkstermaandag. 

Maar er zijn natuurlijk uitzonderingen zoals Barcelona en diverse andere gemeenten zoals L’Hospitalet de Llobregat, Badalona, Mataró en Santa Coloma de Gramenet in Catalonië en Getafe (Madrid) waar pinkstermaandag wel een vrije werkdag is.

Verder zijn er festiviteiten in:

• Almonte (Huelva, Andalusië) – Virgen del Rocío (inclusief de bedevaart Romería del Rocío)
• Atienza (Castilla-La Mancha) – Fiesta de La Caballada
• Santander (Cantabrië) – Fiesta de la Virgen del Mar
• Zamora (Castilië en León) – Festividad de la Hiniesta
• Ciudad Real (Castilla-La Mancha) – Romería de Santa María de Alarcos
• Dos Torres (Córdoba, Andalusië) – Festividad de Nuestra Señora de Guía

Waarom een tweede pinksterdag in Nederland?

In Nederland viert men twee pinksterdagen, maar dit is niet altijd zo geweest. In 1815 werden met de invoering van de Zondagswet uniforme regels voor het hele land opgesteld. Zo komt men in Nederland aan Tweede Kerstdag, Tweede Paasdag en Tweede Pinksterdag. De pinkstermaandag is voor overheidsinstellingen en het bedrijfsleven een vrije dag en publieke instellingen zoals ziekenhuizen en de spoorwegen draaien meestal zondagsdiensten.

Las Fallas is een traditioneel feest ter ere van Sint-Jozef dat ieder jaar in de stad Valencia wordt gehouden. De term Fallas verwijst naar zowel het feest als ook naar de beelden (van hout en piepschuim) die speciaal voor het feest worden gemaakt.

Las Fallas begint officieel de laatste zondag van februari met een openingsfeest “La Crida” bij de karakteristieke Torres de Serrano en eindigt op 19 maart met “La Crema”, het verbranden van de voor het feest vervaardigde beelden.

Elke wijk van de stad heeft een fallas-vereniging, Casal Faller (of een comissió fallera), die het hele jaar fondsen werft om het feest en de productie van de beelden te kunnen bekostigen.

Eind 2016 is het festival tot werelderfgoed verklaard en sindsdien staat het op de representatieve lijst van het immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid van UNESCO.

Fallas en ninots

Elke falla bestaat uit een basisstructuur en een aantal “ninots” (poppen). De fallas worden op 15 maart door de leden van de fallas-verenigingen opgebouwd. Er zijn twee verschillende types fallas. De “Fallas Infantiles” en de “Fallas”. Eerstgenoemde kinder-fallas zijn kleinere beelden, met hoogtes tot circa 1,8 meter. De gewone fallas zijn juist enorm, sommige zelfs tot 30 meter hoog. De Fallas worden bijna altijd afgemaakt met een aantal (soms tientallen) ninots. Deze ninots stellen personages voor.

Ieder jaar is er in de dagen net voor de hoogtepunten van het festival een tentoonstelling waarbij een aantal vooraf verkozen ninots te zien zijn. Eén van deze ninots wordt door het publiek gekozen als winnaar en zal tijdens de verbranding van alle falla’s worden gespaard voor het vuur. Deze ninot gaat naar het fallas museum waar sinds 1934 van ieder jaar een ninot te zien is. De rest van de ninots uit de tentoonstelling wordt teruggebracht naar de falla’s waar ze bij horen en zullen worden verbrand.

La Fallera Mayor

De Fallera Mayor (de koningin van de Fallas) wordt door elke falla-vereniging voor een jaar gekozen. Zij is de belangrijkste vertegenwoordigster van de vereniging. Onder alle falleras mayores wordt door een jury de Fallera Mayor de Valencia gekozen. Zij is de ambassadrice van het fallas-feest voor de hele stad Valencia, een uiterst prestigieuze en eervolle functie. La Fallera Mayor is bij alle officiële activiteiten tijdens Las Fallas aanwezig. Evenzo wordt er ook een Fallera Mayor Infantil de Valencia gekozen – de Kinderkoningin.

Gebeurtenissen tijdens Las Fallas

Vanaf het moment dat de Fallas is begonnen gaat het feest los en vinden er enkele traditionele festiviteiten en activiteiten plaats zoals:

Laatste zondag van februari: (LET OP: in 2020 begint de Fallas op zondag 1 maart)
La Crida – officiële opening van Las Fallas bij Torres de Serranos met vuurwerk en een lichtshow. De fallera mayor nodigt iedereen uit om naar Valencia te komen om Las Fallas mee te maken.

Vanaf 1 maart:
La Mascletà: Vanaf 1 maart tot en met 19 maart wordt elke dag om 14.00u bij het stadhuis (Plaza Ayuntamiento) de zogenaamde mascleta’s aangestoken. Dit is heftig knalvuurwerk dat in verschillende ritmes en variërende volumes ontploft.

15 maart:
La Planta – In de nacht van 15 op 16 maart moeten alle fallas volledig geplaatst en gereed zijn. In de vroege ochtend van 16 maart worden de kunstwerken beoordeeld door een jury en zullen er prijzen in verschillende categorieën worden gegeven.

17 en 18 maart:
L’Ofrena de flors – bloemenoffers aan de Virgen de los Desamparados (de heilige maagd van de hulpbehoevenden). Meer dan 100.000 leden van de verschillende fallas-verenigingen lopen in traditionele klederdracht in een parade door de straten van Valencia. De meisjes en dames dragen elk een bosje rode, roze of witte anjers.

De bloemen worden op het Plaza de la Virgen (Plein van de Maagd) aangeboden aan de Virgen de los Desamparados. Op het plein staat een gigantisch houten raamwerk opgesteld met daarop het hoofd van Maria. De bosjes bloemen worden overhandigd aan een groep vrouwen en mannen die de bloemen vervolgens aan het raamwerk bevestigen. Binnen 2 dagen verandert het kale houten lijf van Maria in een prachtige bloemenmantel.

18 maart:
Nit del Foc – de nacht van het vuur. Vanaf 15 tot en met 18 maart worden vuurwerkshows gegeven, die iedere nacht een beetje spectaculairder worden. Op 18 maart tijdens de ‘Nit del Foc’ vindt de grootste vuurwerkshow plaats.

19 maart:
Cabalgata del fuego, een vuuroptocht van Calle Colón tot Porta de la Mar. Hiermee brengt men symbolisch het vuur de stad in om later in de avond de Falla’s mee in brand te steken.

19 maart:
Cremá, verbranding van de fallas. Vanaf 22:00 beginnen de Cremá’s van de Fallas Infantiles, gevolgd door de gewone. Dit gaat door tot diep in de nacht.

De Semana Santa is in Spanje de gebruikte benaming voor de Goede Week, de week voor Pasen, die daar uitbundig wordt vormgegeven. In sommige andere katholieke landen worden in deze week veel religieuze beelden met paarse doeken afgedekt, de klokken zwijgen en het orgel blijft onberoerd.

In Spanje trekken processies uit die in een barokke vormgeving en met groots vertoon het lijden van Christus en Maria in de straten zichtbaar maken. Kenmerkend zijn de grote beeldengroepen die op vergulde platformen (paso’s) worden rondgedragen. Over het algemeen heeft elke processie een paso met een tafereel uit het lijden van Christus en een paso met een droeve Maria.

Deze processies zijn in essentie boeteprocessies. Er lopen steevast boetelingen in mee, die kleding dragen met puntvormige maskers, om de anonimiteit te waarborgen. Deze kostuums zijn later ook door de (overigens sterk anti-katholieke) Amerikaanse Ku Klux Klan gebruikt, waardoor het beeld van de Spaanse boeteling bij sommigen in het westen een negatieve connotatie heeft gekregen.

[su_note note_color=”#FFF3E0″ text_color=”#444444″]Leestip: Het is weer tijd voor de emotionele en traditionele Semana Santa processies in Spanje[/su_note]

In Spanje gaat de Semana Santa gepaard met veel tradities, en vooral die in Andalusië genieten veel faam. Een goed voorbeeld is de viering van de Semana Santa in Sevilla, maar ook buiten Sevilla vinden vergelijkbare plechtigheden plaats, vooral in de hoofdsteden van de andere provincies van Andalusië, Huelva, Cádiz, Málaga, Córdoba, Granada, Jaén en Almería.

Daarnaast hebben ook vele dorpen en kleinere steden hun eigen tradities, vaak met elk hun eigen bijzonderheden. De processies in Málaga onderscheiden zich door hun afwijkende paso’s, daar Tronos genaamd, die veel groter zijn dan elders en door honderdvijftig Hombres del trono gedragen moeten worden.

Elk jaar begin mei wordt in de Andalusische stad Córdoba de patios de Córdoba georganiseerd, de binnenplaatsen die compleet aangekleed zijn met duizenden bloemen. In 2018 vond de wedstrijd plaats tussen 1 en 13 mei (2018) terwijl deze in 2019 zal plaatsvinden tussen 6 en 19 mei (2019). In 2018 was het voor het vierde jaar dat deze als Unesco cultureel erfgoed door het leven is gegaan.

Sinds 1918 organiseert de gemeente Córdoba een wedstrijd waarbij inwoners van de stad hun binnenplaatsen, de patio’s, compleet aankleden met honderden tot duizenden bloemen, op de grond, op een muur of tegen de muur en het maakt niet uit hoe hoog de bloempotten gehangen worden. Het is weliswaar een wedstrijd maar de meeste deelnemers doen niet mee voor de prijzen maar voor de eer, want hun patio is gewoon de mooiste van allemaal.

De Patio’s de Córdoba wedstrijden vinden plaats in de wijk Alcázar Viejo, gelegen tussen het oude fort Alcázar en de kerk San Basillio. Er worden echter ook patio’s met bloemen aangekleed in de wijken Santa Marina, San Lorenzo en Magdalena. Ook rondom de beroemde mezquita en kathedraal worden patio’s aangekleed met bloemen partijen waarbij er enkele zeer mooie te vinden zijn rond het Palacio de Viana.

In totaal zijn er elk jaar meer dan 55 patio’s die meedoen met de wedstrijd maar kunnen de bloemen binnenplaatsen nog bewonderd worden tot ver in juni. De patio’s zijn doorgaans te bekijken tussen 11 en 14 uur en 18 en 22 uur. Sommige patio’s die niet meedoen met de wedstrijd hebben andere openingstijden. Op de website en mobiele app is meer informatie te vinden en kunnen de patio’s gevonden worden op de plattegrond. Voor meer informatie klik hier.

Mocht je deze lente niet in staat zijn om de kleurrijke patio’s te bezoeken, elk jaar worden de patio’s ook rond de kersttijd volledig aangekleed met bloemen en uiteraard kerststerren.

De Aprilfeesten, in het Spaans de Feria de abril de Sevilla of Feria de Abril, worden gezien als de beroemdste en meest uitbundige feesten van de Andalusische hoofdstad Sevilla. Meestal worden deze feesten twee weken na de Semana Santa, de week voor Pasen, gehouden. De Aprilfeesten vinden hun oorsprong in het jaar 1847 waarbij in die periode de Aprilfeesten gezien werden als veemarkten.

Het feest vindt jaarlijks plaats tussen de wijken Los Remedios en Tablada, aan de westelijke oever van de rivier Guadalquivir, waar het afgesloten terrein Campo de Feria ligt. Dit terrein telt 1 miljoen vierkante meter, wat bestaat uit 15 straten en 26 wijken.

Verdeeld over dit terrein zijn tijdens het feest ruim 1.000 feesttenten te vinden waarin diverse verenigingen en volksgroepen flamenco dansen, eten, drinken en zingen.

Het is een bonte verzameling van mensen die dansen in kleurige jurken en waarbij de mannen (en vrouwen) in klederdracht statig rondrijden op paarden of met paard en wagen.

Het feest wordt in de nacht die ook wel bekendstaat als la noche del pescaíto (nacht van de vis), geopend met de zogeheten Lunes/Sábado Del Alumbrao. Vervolgens keert, gedurende 6 dagen, iedere dag de Paseo De Caballos terug, tijdens de optocht rijden diverse koetsen en ruiters door de wijk tot het eindpunt in de stierenarena Plaza de la Maestranza. In deze arena worden vervolgens stierengevechten gehouden. Aan het eind van de week, zondagnacht, komt het feest ten einde na een vuurwerkshow.

De goed Heiligman Sinterklaas komt elk jaar weer traditiegetrouw met de stoomboot vanuit Spanje naar Nederland en België. Het vreemde is echter dat iedereen zegt en zingt dat Sinterklaas uit Spanje is gekomen maar dat (bijna) iedereen ook weet dat de Sint werd geboren in Turkije.

“Zie ginds komt de stoomboot uit Spanje weer aan …” wie kent het liedje niet. Helaas is het echter zo dat de Sint helemaal niets met Spanje te maken heeft. Sterker nog, het Sinterklaasfeest wordt helemaal niet gevierd in Spanje.

Oorsprong

De Sint werd als Nicolaas geboren in Patara, Turkije in het jaar 280. In de 4e eeuw was Nicolaas de bisschop van de plaats Myra en werd hij als heilig verklaard. Na zijn dood werd hij begraven in Demre in het zuidwesten van Turkije waar hij lange tijd rustte.

In 1087 echter werden zijn relieken door Italiaanse kooplieden naar Bari gebracht vanwege het oprukkende Islam. In Bari werd speciaal voor de goedheiligman een basiliek gebouwd met de naam Sint-Nicolaas.

Spanje

Maar, wat heeft dat nu met Spanje te maken, waarom zegt en zingt men dat Sinterklaas uit Spanje komt terwijl dat duidelijk niet het geval is. Alles heeft te maken met de geschiedenis en de relatie tussen Spanje, Nederland en België.

Van 1568 tot 1648 was er oorlog tussen Spanje en Nederland, de 80-jarige oorlog. Toch was er veel handel tussen beide landen. De Nederlanders ruilden goud en zilver voor kruiden en sinaasappels. De mensen dachten toen dat alles uit het zuiden en dus uit Spanje kwam. Dat is in de loop der tijd zo gebleven en wellicht zegt men daarom dat Sinterklaas uit Spanje komt.

Misschien komt het ook omdat de Italiaanse stad Bari een tijd bezet is geweest door Spanjaarden en daarmee de link gelegd wordt. Of misschien komt het omdat Spanje zo goed rijmt op Oranje.

Hoe dan ook, Spanje zelf heeft helemaal niets met het San Nicolas feest en viert pakjesavond dan ook op een andere datum, namelijk 6 januari, de dag van Los Tres Reyes Magos, zeg maar Driekoningen.

[su_note note_color=”#FFE0B2″]Leestip: Wat is Driekoningen in Spanje[/su_note]