Categorie: Taal

Welkom op onze taalreis door Spanje met enkele fascinerende Nederlandse uitdrukkingen die rechtstreeks verband houden met Spanje of het Spaanse leven. Deze uitdrukkingen geven niet alleen kleur aan de taal, maar bieden ook een interessant inzicht in hoe Spanje cultureel wordt waargenomen in de Nederlandse taal.

Het Spaans is een van de meest gesproken talen ter wereld en uiteraard heeft dat, naast het Engels, ook een invloed op de Nederlandse taal. Daarbij komt dat Nederland en Spanje in de geschiedenis nauw met elkaar zijn verbonden, waardoor er soms eeuwenoude uitdrukkingen met daarin de woorden Spanje of Spaans nu nog steeds gebruikt worden.  Laten we de onderstaande 15 bekende en minder bekende uitdrukkingen eens nader bekijken!

1. “Dat is geen Spaans voor me”

Deze uitdrukking wordt gebruikt om aan te geven dat iets erg moeilijk te begrijpen is. Hoewel Spaans een wereldtaal is, kan het voor niet-sprekers klinken als een onbegrijpelijke reeks woorden – net zoals elk complex onderwerp voor een leek kan zijn.

2. “Leven als een God in Frankrijk (of Spanje)”

Deze bekende uitdrukking wordt vaak gebruikt om een leven in luxe en comfort te beschrijven. Hoewel de meest voorkomende variant “in Frankrijk” wordt gebruikt, komt “in Spanje” ook voor, vooral als men denkt aan het ontspannen leven aan de Spaanse zonovergoten Costa’s.

3. “Het Spaans benauwd krijgen”

Deze uitdrukking verwijst naar een gevoel van grote angst of benauwdheid. Het interessante is dat ‘Spaans’ hier niet direct gerelateerd is aan het land Spanje, maar eerder voortkomt uit de Spaanse Inquisitie, een periode die in de Nederlandse geest gekoppeld is aan verstikkende controle en angst.

4. “Spaanse vlieg”

‘Spaanse vlieg’ is geen vlieg, maar een kever, en de term wordt in Nederland soms gebruikt om een vermeend afrodisiacum aan te duiden. Deze uitdrukking geeft de exotische en enigszins mysterieuze allure weer die Spanje in de verbeelding kan hebben.

5. “Een Spaanse aak”

Een minder bekende uitdrukking, maar interessant genoeg om te noemen. Een ‘Spaanse aak’ refereert aan een oud type schip, en in de uitdrukking gebruikt men het om een groot en log persoon te beschrijven. Het weerspiegelt de historische invloed van Spanje op de scheepvaart en hoe deze in de taal is verankerd. Deze uitdrukking kan ook verwijzen naar een Spaanse boom, de “Acer campestre” of Spaanse aak, ook bekend als veldesdoorn.

6. “De Spaanse marge nemen”

Deze uitdrukking wordt gebruikt om aan te duiden dat iemand een flinke speling neemt, hetzij in tijd of in metingen, en refereert aan de wijde marges die traditioneel in het Spaanse handelsverkeer gebruikt werden.

7. “Een Spaanse furie”

Deze term verwijst naar hevige, ongecontroleerde woede en is afgeleid van de heftige aanvallen door Spaanse troepen in Nederland tijdens de Tachtigjarige Oorlog, met name tijdens het beleg van steden zoals Antwerpen.

8. “Op zijn Spaans”

Dit betekent iets doen op een onconventionele of slinkse manier. Het kan soms ook verwijzen naar de manier waarop iets op een sierlijke of overdreven manier wordt gedaan, wat de flamboyante aspecten van de Spaanse cultuur reflecteert.

9. “Spaanse peper gebruiken”

Deze uitdrukking wordt figuurlijk gebruikt om aan te geven dat iemand kracht of pit toevoegt aan een gesprek of situatie, vergelijkbaar met hoe Spaanse peper gerechten pittiger maakt.

10. “Een Spaanse prins uithangen”

Deze zegswijze wordt gebruikt voor iemand die zich belangrijker of deftiger voordoet dan hij in werkelijkheid is, vergelijkbaar met hoe sommige historische Spaanse prinsen bekend stonden om hun pompeuze gedrag.

11. “Spaans voor gevorderden”

Deze uitdrukking wordt vaak humoristisch gebruikt om aan te duiden dat iets erg ingewikkeld of moeilijk te begrijpen is. Het benadrukt dat, net als de Spaanse taal voor sommigen, de situatie of het onderwerp niet makkelijk te doorgronden is.

12. “De Spaanse vloot inschakelen”

Dit betekent dat je erg veel moeite doet of veel middelen inschakelt om iets te bereiken, vaak meer dan eigenlijk nodig is. Het refereert aan de grote en machtige Spaanse Armada uit de geschiedenis.

13. “Een Spaans graantje meepikken”

Deze zegswijze gebruikt men wanneer iemand op een slimme of toevallige manier voordeel haalt uit een situatie. Het kan gerelateerd zijn aan de tijden dat Spanje rijkdommen uit haar koloniën importeerde en anderen daar een deel van probeerden te krijgen.

14. “Dat is een Spaanse muur”

Deze uitdrukking wordt gebruikt om een onoverkomelijk obstakel of een zeer solide barrière te beschrijven. Het verwijst naar de sterke verdedigingswerken die Spanje in het verleden bouwde.

15. “Zich de Spaanse laarzen aantrekken”

Dit betekent zich voorbereiden op een zeer zware of strenge taak. Het is afgeleid van het martelwerktuig ‘Spaanse laarzen’, dat gebruikt werd om bekentenissen af te dwingen tijdens de Inquisitie.

Deze uitdrukkingen tonen hoe taal culturele percepties en historische gebeurtenissen kan vastleggen. Spanje, met zijn rijke geschiedenis en levendige cultuur, blijft een bron van inspiratie, niet alleen voor reizigers en geschiedenisliefhebbers, maar ook voor de sprekende kunst van de Nederlandse taal.

In Spanje zijn er heel wat achternamen die eindigen op ‘ez’, zoals Rodríguez, Sánchez, Pérez en Fernández. Volgens het Spaanse Statistiekbureau (INE) is García de meest voorkomende achternaam in Spanje, met meer dan 1,4 miljoen mensen die deze achternaam als eerste of tweede achternaam dragen. Maar waarom zijn er zoveel Spaanse achternamen die eindigen op ‘ez’ en wat betekent dat?

De meest verspreide theorie is dat het achtervoegsel ‘ez’ werd toegevoegd aan andere namen om de ouders van een persoon te identificeren. Dus iemand met de achternaam Álvarez was de zoon van een Álvaro, en een Fernández had een vader met de naam Fernando. De oorsprong van het achtervoegsel ‘ez’ blijft echter een raadsel.

Bekend is dat het gebruik van het patroniem (vadersnaam) ‘ez’ al in de 8e en 9e eeuw wijdverbreid was in Navarra. García Íñiguez was de naam van de koning van Navarra die in 851 of 852 zijn vader Íñigo opvolgde. Alfaro de Prado stelt dat de formule zo populair werd dat hij zich over het hele Spaanse vasteland verspreidde. Vandaag de dag bestaan er talrijke achternamen die eindigen op ‘ez’ en die van generatie op generatie zijn doorgegeven.

De populairste achternamen in Spanje

Volgens het INE waren op 1 januari 2023 de meest voorkomende achternamen in Spanje:

1. GARCÍA – 1.449.647
2. RODRÍGUEZ – 926.207
3. GONZÁLEZ – 921.956
4. FERNÁNDEZ – 902.331
5. LÓPEZ – 865.941
6. MARTÍNEZ – 828.051
7. SÁNCHEZ – 813.023
8. PÉREZ – 774.072
9. GÓMEZ – 490.272
10. MARTÍN – 480.907

García

García is een patroniem dat is afgeleid van de Germaanse mannennaam ‘Gard’, wat ‘beschermer’ betekent. Het werd oorspronkelijk gebruikt om de zoon van iemand met de naam García aan te duiden. García is de meest voorkomende achternaam in heel Spanje en wordt vooral veel aangetroffen in de regio’s Extremadura, Castilla-La Mancha en Andalusië.

Rodríguez

Rodríguez is een variant van de naam Rodrigo, die is afgeleid van de Germaanse woorden ‘hrod’ (roem) en ‘ric’ (rijk). Het was oorspronkelijk een patroniem dat ‘zoon van Rodrigo’ betekende. Rodríguez is de op een na meest voorkomende achternaam in Spanje en komt vooral veel voor in de regio’s Galicië, Asturië en Cantabrië.

González

González is een patroniem dat is afgeleid van de naam Gonzalo, een Spaanse vorm van de Germaanse naam ‘Gunþi-salaz’, wat ‘strijder’ betekent. Oorspronkelijk duidde het op de zoon van iemand met de naam Gonzalo. González is een veelvoorkomende achternaam in heel Spanje, maar komt het meest voor in de noordelijke regio’s zoals Asturië en Cantabrië.

Andere populaire achternamen

Naast García, Rodríguez en González zijn er nog verschillende andere veelvoorkomende Spaanse achternamen die eindigen op ‘ez’, zoals Fernández, López ,Martínez, Sánchez, Pérez en Gómez. Deze achternamen volgen hetzelfde patroon als García, Rodríguez en González, waarbij ze oorspronkelijk werden gebruikt om de zoon van een persoon met een bepaalde voornaam aan te duiden.

Misschien is het je al eens opgevallen dat in het Spaans soms dubbele letters gebruikt worden in afkortingen. Denk daarbij aan EE.UU. of FF.CC. en CC.OO. Maar waarom gebeurt dit in het Spaans en wat is de betekenis van deze afkortingen?

In het Spaans worden dubbele letters in afkortingen gebruikt om de afkorting gemakkelijker te kunnen uitspreken en te begrijpen. In sommige gevallen kunnen dubbele letters ook worden gebruikt om verwarring te voorkomen tussen verschillende afkortingen die anders dezelfde spelling zouden hebben.

Een voorbeeld van een Spaanse afkorting met dubbele letters is “EE.UU.”, wat staat voor “Estados Unidos” (Verenigde Staten). Door de dubbele “E” en “U” is het gemakkelijker te herkennen dat het hier om de Verenigde Staten gaat, in plaats van bijvoorbeeld om “Ecuador” (wat ook afgekort kan worden als “EE.UU.” zonder dubbele letters).

Een ander voorbeeld van een Spaanse afkorting met dubbele letters is “CC.OO.”, wat staat voor “Comisiones Obreras” (Vakbond). De dubbele “C” en “O” helpen bij het onderscheiden van deze afkorting van andere mogelijke combinaties van de letters “C” en “O”.

Nog een voorbeeld met de afkorting “FF.CC.” wat staat voor “Ferrocarriles” (spoorwegen). Het wordt meestal gebruikt als onderdeel van de naam van een spoorwegmaatschappij, voor het aanduiden van een treinstation dat wordt bediend door een spoorwegmaatschappij of voor een bepaalde route die meestal op bruine verkeersborden zijn aangegeven.

Een andere veel voorkomende afkorting met dubbele letters is “C.C.A.A” dat staat voor “Comunidades Autónomas” (Autonome regio’s) zoals de C.C.A.A. de Murcia of C.C.A.A. de Extremadura.

In bedrijven kun je vaak de volgende afkorting met dubbele letters tegenkomen, “R.R.H.H.” wat staat voor “Recursos Humanos” (Personeelszaken).

Over het algemeen worden dubbele letters in Spaanse afkortingen dus gebruikt om de uitspraak en het begrip van de afkorting te vereenvoudigen en te verduidelijken.

Heb jij je wel eens afgevraagd waarom het in Spanje normaal is dat bij een vraag er aan het begin van een zin ook een vraagteken of uitroepteken staat en dat deze omgekeerd staat? In dit artikel proberen we uit te leggen waar deze traditie vandaan komt.

In het Spaans is het gebruikelijk om een omgekeerd vraagteken of uitroepteken aan het begin van een vraag of uitroep te plaatsen en een normaal vraagteken of uitroepteken aan het einde. Dit is een grammaticale regel die helpt om de stijl en structuur van het Spaans te behouden en te verbeteren. Het maakt de leesbaarheid en begrijpelijkheid van de tekst beter en geeft de lezer snel een aanwijzing van de aard van de zin.

¿Waar komt dit vandaan?

Het gebruik van het dubbele vraagteken (¿?) en dubbele uitroepteken (¡!) in het Spaans heeft wortels in het middeleeuws schrift. Tijdens de middeleeuwen gebruikten schrijvers verschillende notaties om vragen en uitroepen in hun werken weer te geven. Vaak gebruikten ze een teken dat ‘Punctus interrogativus’ heette. Dit zou vertaald kunnen worden als vraagpunt. Deze gebruikten ze voor vragen, maar voor een uitroep gebruikten ze iets wat er veel op leek; de ‘punctus admirativus’ wat naar het Nederlands toe misschien het best vertaald kan worden met iets als ‘verrassingspunt’. 

De uitroeptekens (signos de exclamación) en de vraagtekens (signos de interrogación) werden in die tijd nog in de schrijfregel geschreven, precies boven het woord waar ze naar verwezen. Na verloop van tijd ontwikkelden ze zich en kregen ze de vorm zoals wij die nu kennen en die we vandaag nog altijd gebruiken. Deze vorm werd de standaard voor het Spaanse schrift. 

In het middeleeuws Latijn gebruikte men maar één vraagteken om een vraag aan te duiden. Toen de taal zich echter ontwikkelde, begon men in Spanje ook het vraagteken aan het begin van de zin te gebruiken. Later gold dit ook voor het uitroepteken. 

In 1754 werd de tweede editie van de ‘Ortografía de la Real Academia de la Lengua’ gepubliceerd. Dit betekent ‘Spelling van de koninklijke academie van de taal’. Hierin werd geconcludeerd dat het vraagteken aan het einde van de zin niet genoeg was en moest ook gebruikt worden aan het begin van de zin bij lange vragen (met uitzondering van retorische vragen).

In 1870 veranderde dit echter en werd het verplicht dit ook bij korte vragen te doen. Dit gold nog niet voor het uitroepteken. Hierover werd pas in 1884 gepubliceerd dat het verplicht was bij zowel korte als lange zinnen, hoewel deze per gewoonte ook al aan het begin van de lange uitroepen genoteerd werd. 

¿En hoe is dat tegenwoordig?

Nu is het volgens de Real Academia Española (RAE) zo dat de vraagteken en uitroepteken altijd geplaatst moeten worden aan het begin van een zin waar dat nodig is. In goed Spaans schrift is het dus niet toegestaan om het openigsteken of ‘signo de apertura’ niet te plaatsen.

Mag je meerdere vraagtekens en uitroeptekens plaatsen? Volgens de specialisten mag dat niet, maar als je dat toch doet dan moeten de aantallen openingstekens gelijk zijn aan de sluitingstekens. Met twee, drie of vier tekens geef je de nadruk ergens op al is dat officieel dus niet toegestaan.

Een andere vraag is of je altijd een punt moet plaatsen achter een vraagteken of uitroepteken. Het antwoord is nee, dat moet niet, maar er kunnen wel andere tekens staan zoals een , of ; of :.

Overigens is het gebruik van de omgekeerde vraagtekens en uitroeptekens op een Spaans toetsenbord veel makkelijker omdat deze standaard staan aangegeven. Op de smartphone moet je het normale vraagteken of uitroepteken ingedrukt houden en dan verschijnt de omgekeerde versie.

De Spaanse taal kan moeilijk zijn om te begrijpen en het wordt alleen maar lastiger als één woord meerdere en verschillende betekenissen heeft. Er zijn veel voorbeelden te noemen maar wij willen het dit keer hebben over het Spaanse woord ‘flamenco’.

Het Spaanse woord ‘flamenco’ kent iedereen waarschijnlijk wel en wordt bijna altijd geassocieerd met de typische spaanse dans, muziek en leefwijze afkomstig uit Andalusië.

Maar ‘flamenco’ heeft meerdere betekenissen in verschillende categorieën: Zoölogie, geografie, geschiedenis, taalkunde en cultuur. We kijken naar diverse betekenissen:

Zoölogie

In de categorie zoölogie heeft het woord ‘flamenco’ te maken met de Phoenicopterus, beter bekend als flamingo. Deze vogel heeft meerdere soorten zoals de in Spanje voorkomende ‘Europese flamingo’, de enige flamingosoort die in Europa in het wild voorkomt. In het Spaans heet deze flamingosoort ‘flamenco común’.

Geografie en geschiedenis

‘Flamenco’ wordt in het Spaans ook geassocieerd met de ‘Región Flamenca’ ofwel het Vlaams Gewest in België’ dat ook wel ‘Flandes’ ofwel Vlaanderen wordt genoemd in het Spaans. 

‘Flamenco’ wordt ook gelinkt met het ‘Condado de Flandes’ ofwel het Graafschap Vlaanderen.

‘Flamenco’ wordt ook geassocieerd met de ‘totalidad de los Países Bajos Españoles’ ofwel de Spaanse Nederlanden, de benaming voor de Habsburgse Nederlanden van 1556 tot aan 1715.   

‘Flamenco’ heeft ook een verwijzing naar de ‘Estado borgoñón’ ofwel de Bourgondische hertogen. Daarmee worden de hertogen van het hertogdom Bourgondië bedoeld, die heersten over het Bourgondisch rijk tussen 1363 en 1506.

Taalkunde

‘Flamenco’ wordt in Spanje ook gebruikt voor het ‘dialecto flamenco’ of ‘neerlandés flamenco’ of simpelweg ‘flamenco’ en in het Nederlands/Belgisch het Vlaams. Het Vlaams kan gebruikt worden als Zuid-Nederlandse taalvariant of als een verzameling van dialecten, aldus Wikipedia.

Cultuur

En uiteindelijk komen we bij de bekendste ‘flamenco’, die van de cultuur. ‘Flamenco’ is een muziekgenre en een bijbehorende dans afkomstig uit de zuidelijke provincies van Spanje. Kenmerkend voor deze muziekvorm zijn de soms Arabisch aandoende klanken, de uitbundige muzikale versieringen rondom het thema en het sterke ritme binnen een twaalftelssysteem.

Als vertakking van de traditionele ‘flamenco’ bestaat ook de uit de tachtiger jaren stammende ‘nuevo flamenco’, een fusie tussen flamenco en andere genres zoals jazz, blues, rock, rumba, reggaeton, traditioneel, hiphop en elektronisch.

‘Flamenco’ kan ook gebruikt worden in ‘Hispano flamenco’, een term waarmee de geschiedschrijving de nauwe relatie aanduidt tussen de cultuur en de kunst van de ruimte die ten onrechte Vlaanderen (eigenlijk de Bourgondische staat) wordt genoemd en de Spaanse monarchie uit de tijd van de katholieke vorsten (1469-1516).

Het Spaans is voor velen een moeilijke taal en de zinsopbouw kan logisch of niet logisch zijn. Maar als je dan ook nog te maken krijgt met de zogenaamde palindromen dan moet je toch wel even nadenken over wat je zegt of schrijft. Het gaat bij ‘palíndromos’ om woorden of zinnen die op twee manieren, van voor naar achter en van achter naar voor, uitgesproken of geschreven kunnen worden. 

Een palindroom, keerwoord of spiegelwoord is een woord waarin de letters symmetrisch gerangschikt zijn, zodanig dat het woord van achter naar voren gelezen hetzelfde is als van voor naar achter. Maar palindromen komen ook voor bij zinnen zoals taaldeskundige Alfred López heeft uitgelegd aan de krant 20Minutos.

De meest voorkomende palindromen in het Spaans hebben drie letters zoals: ama, ojo, oso, eme, ara, ese, efe, dad, oro, eje. Als er meer letters bijgevoegd zijn, worden de palindromen steeds complexer zoals: erre, elle, arra, debed, dañad, radar, rotor, nadan, salas, somos, solos, anilina, apocopa, arenera, sopapos, reconocer, acurruca, sometemos. 

Maar het wordt nog lastiger als er complete zinnen bedacht worden die op twee manieren gelezen of uitgesproken kunnen worden en hetzelfde zijn zoals: ‘dábale arroz a la zorra el abad’ en ‘sé verlas al revés’ en andere zinnen zoals: ‘Allí ves Sevilla’, ‘Aman a Panamá’, ‘Somos o no somos’, ‘Amó la paloma’, ‘Isaac no ronca así’, ‘Anita lava la tina’, ‘A ti no, bonita’, ‘Yo hago yoga hoy’, ‘Ají traga la lagartija’, ‘Ana lava lana’, ‘Yo hago yoga hoy’ etc.

Palindromen in het Nederlands

Palindromen zijn van oorsprong afkomstig uit de Griekse taal en het woord ‘palindroom’ is een samenvoegsel van de woorden ‘palin’ en ‘dromein’ wat letterlijk ‘die omgekeerd loopt’ betekent maar het kan ook ‘ga achteruit’ betekenen. Overigens zijn er ook palindromen met cijfers zoals: 11, 22, 33, 44, 55, 66, 77, 88, 99 of met drie cijfers zoals: 101, 111, 121, 131 etc. Verder zijn er palindroomdata zoals: 12-02-2021 (12 februari 2021) en 22-02-222 of 03-02-2030.

Op Wikipedia kunnen we veel voorbeelden tegenkomen van Nederlandse palindromen zoals de korte versies: daad, dood, kaak, kajak, kak, keek, kik, kok, lel, lepel, lol, lul, madam, mam, neen, negen, nemen, neven, non, pap, pop, bob, pup, raar, radar, redder, rotor, sas, sis, solo’s, soos, tot, sos: geografische namen zoals: Ede, Epe, Eke, Ellemelle: en namen zoals Ada, Anna, Bob, Hannah, Onno, Otto, Reinier, Tim Smit.

Langere Nederlandse palindromen zijn o.a: droomoord, droommoord, legovogel, levensnevel, maandnaam, meetsysteem, parterretrap, racecar, tarwewrat, partyboobytrap, stormrots: en de zeer lange: koortsmeetsysteemstrook, legermeetsysteemregel, parterrestaalplaatserretrap, nepparterreserretrappen, deelkoortsmeetsysteemstrookleed.

En wat dacht je van de Nederlandse zinnen: “Mooie zak salade en iemand nam ei mannen en in enen nam iemand na meineed Alaska”, zei oom; Leverde die kale dame op ’n poema de lakei de drevel?; Nelli plaatst op ’n parterretrap ’n pot staalpillen; Nepmop: net alsof u net sufte? O, massa moet fusten ufo’s laten pompen … etc. Meer zinnen kun je lezen op Wikipedia.

Het langste Nederlands/Vlaamse woord heeft 50 letters en 15 lettergrepen maar er is een niet officieel lang woord met 60 letters. De Real Academia Española heeft in Spanje een lijstje samengesteld met de 10 langste woorden die officieel geregistreerd staan in de Spaanse taal en het langste woord heeft 23 letters, circa de helft dus van het Nederlands/Vlaamse langste woord.

De Real Academia Española (Koninklijke Spaanse Academie of afgekort RAE) is de instelling die verantwoordelijk is voor het reguleren van de Spaanse taal. Het hoofdkantoor is te vinden in Madrid maar het werkt samen met 21 andere Spaanssprekende landen.

Maar even terug naar het Nederlands/Vlaamse langste woord, dat is aansprakelijkheids-waardevaststellings-veranderingen (50 letters) terwijl het niet-officiële langste woord kindercarnavals-optocht-voorbereidings-werkzaamheden-comitéleden (60 letters) is. Dat laatste woord wist wel in het Guinness Book of Records terecht kwam maar nooit de officiële woordenboeken gehaald heeft.

Volgens de RAE is het langste officiële woord in de Spaanse taal: electroencefa-lografista wat 23 letters heeft. Het niet-officiële langste woord wat veel inwoners van Spanje kennen is superescalifragi-listicoespialidoso met 34 letters. 

Dat laatste woord is de Spaanse vertaling van het Engelse supercalifragilistic-expialidocious, het liedje dat door Julie Andrews en Dick van Dyke in de film Mary Poppins wordt gezongen.

Dit is echter de top 10 van officiële langste woorden in de Spaanse taal volgens de Real Academia Española:

1. Electroencefalografista (23 letters)
2. Esternocleidomastoideo (22)
3. Electroencefalografía (21)
4. Electroencefalograma (20)
5. Otorrinolaringólogo (19)
6. Electrocardiograma (18)
7. Electrodoméstico (16)
8. Arteriosclerosis (16)
9. Paralelepípedo (14)
10. Caleidoscopio (13)

Wie maakt er nu geen foto’s op reis in Spanje en uiteraard maken ook de Spanjaarden veel foto’s. Daar waar wij in Nederland en België gewend zijn om “cheese” te roepen op het moment van het maken van de foto, doen de Spanjaarden dit niet. Simpelweg omdat het een Engels woord is en men liever iets anders gebruikt. In Spanje heeft men voor de aardappel gekozen.

Wellicht heb je het zelf ook wel eens geroepen “cheese” of “say cheese” of zelfs “een..twee..drie..cheese” en het duidelijke “smile” maar in Spanje hoor je dat over het algemeen alleen bij buitenlanders en toeristen.

Fotografen maken graag gebruik van het woord “cheese” en maar al te vaak worden de mensen gemaand te lachen met de opmerking “say cheese”. Door het Engelse woord voor kaas te zeggen vervormen de mondhoeken waardoor het lijkt of een persoon lacht.

In het Spaans maakt men in dit geval liever geen gebruik van het Engelse woord voor kaas en vertaald naar het Spaans zou dat ook niet echt hetzelfde effect hebben “queso” 🙂

Daarom heeft men in Spanje lang geleden gekozen voor het Spaanse woord voor aardappel: “patata” waarbij meestal wordt geroepen: “paaaa…taaaa…ta” waardoor de meeste mensen vanzelf beginnen te lachen. Wil je iemand aanmanen om “patata” te zeggen dan zeg je ”di patata” waarbij de “uno…dos…tres” niet vermeld hoeft te worden.

Volgens een onderzoek van camera-maker Nikon is het woord “patata” eigenlijk niet zo’n goede keuze want de mondhoeken openen te veel waardoor in sommige gevallen de tong te zien is en dat is niet echt charmant op de foto. Het positieve van de vele a’s in het woord patata is dat het gezicht er blijkbaar natuurlijk uitziet en men een uitdrukking heeft van relax en geluk.

Veel mensen zeggen in Spanje ook wel eens in plaats van “patata” het woord “whisky” wat eigenlijk meer een gebruik is van Argentijnen en Mexicanen die geen “patata” zeggen en geen “cheese”.

Daarnaast is het zo dat men in Catalonië niet “patata” zegt maar “Lluiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii…” afkomstig van de naam Lluis (Luis in het Spaans).

Om mensen recht in de camera te laten kijken zegt men eigenlijk hetzelfde als in Nederland “lach eens naar het vogeltje” wat in het Spaans is “mirar al pajarito”.

Als het echt ijzig koud is dan wil een Spanjaard nog wel eens de uitdrukking ‘hace un frío que pela’ gebruiken. En ondanks dat veel mensen dit al snel zeggen als het koud is zijn er maar weinig die weten waar deze uitdrukking vandaan komt.

Je zou kunnen denken dat het te maken heeft met de handen, lippen, neus en gezicht die nog wel eens te lijden hebben tijdens winterse kou en afpellen (pelar) maar dat is niet de oorsprong van het woord ‘pela’, althans niet in deze context.

In het Nederlandse wil de Spaanse uitdrukking zeggen ‘het is zo koud dat het afpelt’ maar dat is een vreemde combinatie. De oorsprong van de uitdrukking ‘hace un frío que pela’ te blijkbaar vinden in een Himalaya expeditie in 1950 in het Annapurna-massief.  

Daar kreeg een expeditie die erin slaagde de top te bereiken te maken met een onverwachte temperatuurdaling terwijl deze temperatuur al erg laag was. In een dag zakten de thermometers 15 graden waardoor de klimmers zich in een borderline-situatie bevonden. Onder deze omstandigheden was het eten van het bevroren voedsel erg moeilijk.

De expeditieleden hadden ook amandelen (almendras) meegenomen en verbazingwekkend genoeg bleek dat ondanks de kou deze almendras makkelijk met handschoenen aan te pellen (pelar) waren. 

Vandaar dat men nu de uitdrukking ‘hace un frío que pela’ gebruikt als het erg koud is.

Ik zie, ik zie wat jij niet ziet is een spel waarbij een voorwerp moet worden geraden, dat een van de spelers in gedachten heeft, en dat voor alle spelers zichtbaar aanwezig is. Het enige kenmerk dat hij geeft is de kleur. In het Spaans heet dat spelletje ‘veo veo’ wat ook een populair kinderleid is als spelletje of bij de minidisco op de camping of in het hotel.

In het Nederlands zeg je bij het ‘Ik zie, ik zie wat hij niet ziet’ een kleur erbij maar in het Spaans is dat bij ‘veo veo’ anders. Het ‘veo veo’ is in Spanje meer gebruikt om bijvoorbeeld het alfabet te leren waarbij men de eerste letter van een woord aangeeft.

Als voorbeeld kunnen we de C aanhalen van cerdo (varken) waarna het lied als volgt gaat:

Zanger: Veo veo
Luisteraars: ¿Qué ves?
Zanger: Una cosita
Luisteraars: ¿Qué cosa es?
Zanger: Empieza por ‘C’

Daarna moeten de luisteraars (meestal kinderen dus) gaan raden zoals:

Luisteraars: Un cuervo (een kraai)
Zanger: No
Luisteraars: Una carretilla (een karretje)
Zanger: No
Luisteraars: Aquel cerdo (dat varken)
Zanger: Sí

De persoon die het geraden heeft moet dan verder gaan met ‘veo veo’ en een ander voorwerp met een voorletter beginnen.

Minidisco

In Spanje is het liedje ‘Veo Veo’ ook zeer populair op de camping of bij de hotels bij het animatieteam en de minidisco. Er is zoals op onderstaande video te zien is ook een dansje dat door alle kinderen mee wordt gedanst tijdens de minidisco.

De Spaanse taal is in sommige opzichten hetzelfde als het Nederlands en Vlaams en ook als enige andere taal. Dat blijkt soms wel uit de uitdrukkingen die bestaan in een taal zoals in dit geval uitdrukkingen of gezegdes (expresiones) met dieren erin. Hieronder hebben we 20 uitdrukkingen met dieren geplaatst waarvan sommige ook in het Nederlands bestaan en sommige ook weer niet.

Tener memoria de elefante

Letterlijk: ‘Een geheugen als een olifant hebben’. Voorbeeld: ‘¿Cómo es posible que recuerdes todos los números de teléfono? Tienes una memoria de elefante’.

Sentir mariposas en el estómago

Letterlijk: ‘Vlinders voelen in je buik’ ofwel je bent verliefd. Voorbeeld: ‘Estoy completamente enamorado. Cuando la veo no paro de sentir mariposas en el estómago’.

Vender la piel del oso antes de cazarla

Letterlijk: ‘De huid van een beer verkopen voordat je deze hebt gejaagd’ ofwel iets vieren nog voordat je dat iets voor elkaar hebt gekregen. Voorbeeld: ‘María está vendiendo la piel del oso antes de cazarla. Va diciendo por ahí que ha conseguido el trabajo, pero la empresa todavía está entrevistando a otros candidatos’.

Repetir como un loro

Letterlijk: ‘Herhalen als een papegaai’ met andere woorden iets herhalen, net zoals een papegaai. Voorbeeld: ‘Clara se estudió todo el examen la noche anterior y lo repitió el día del examen como un loro’.

Más vale pájaro en mano que ciento volando

Letterlijk: ‘Beter een vogel in je hand dan honderd vliegende vogels’ ofwel beter één vogel in de hand dan tien in de lucht. Voorbeeld: ‘Juan, no te gastes el premio que acabas de ganar, más vale pájaro en mano que ciento volando’.

Tener pájaros en la cabeza

Letterlijk: ‘Vogels in je hoofd hebben’ ofwel een illusionist of idealist in negatieve zin zijn. Voorbeeld: ‘David tiene muchos pájaros en la cabeza. Tiene solo 15 años y piensa que por su cara bonita va a conseguir ser una estrella de cine’.

Ser un gallina

Letterlijk: ‘Een kip zijn’ ofwel geen waarde hebben of een lafaard zijn. Voorbeeld: ‘Tú eres un gallina. Tienes miedo a un montón de cosas: a la oscuridad, al mar, a los fantasmas, a las arañas, a los aviones’.

Ser cuatro gatos

Letterlijk: ‘Vier katten zijn’ ofwel er is weinig opkomst of weinig mensen nemen deel aan iets. Voorbeeld: ‘Tan solo fueron cuatro gatos a la manifestación del domingo. Así que no te preocupes. La sociedad no está de acuerdo con sus posturas’.

Ser un/-a cerdo/-a

Letterlijk: ‘Een varken zijn’ ofwel een vies of ongewassen persoon. Voorbeeld: ‘No limpias la casa desde hace tres semanas. Está hecha un desastre. ¡Eres un cerdo!’.

Ir como una tortuga

Letterlijk: ‘Als een schildpad bewegen’ ofwel langzaam gaan. Voorbeeld: ‘ ¡Acelera! Vas lento como una tortuga. No se puede ir a 40km/h por esta carretera’.

Moverse como pez en el agua

Letterlijk: ‘Bewegen als een vis in het water’ ofwel je voelt je op je gemakt of je gedraagt je heel natuurlijk in een bepaalde situatie of omgeving. Voorbeeld: ‘Pablo se mueve como pez en el agua haciendo negocios en esa empresa’.

Llevarse como el perro y el gato

Letterlijk: ‘Omgaan als een hond en kat’ ofwel men kan niet met elkaar overweg, het klikt niet.  Voorbeeld: ‘Jorge y Sofía están todo el día peleándose, se llevan como el perro y el gato’.

A caballo regalado no le mires el dentado

Letterlijk: ‘Een gegeven paard kijk je niet in de bek’ ofwel als iemand je iets geeft accepteer je dat zonder probleem. Voorbeeld: ‘El regalo que te ha hecho es horrible, pero no le digas nada. A caballo regalado no le mires el diente’.

Estar hecho un toro

Letterlijk: ‘Je bent als een stier’ ofwel je bent sterk of hebt veel kracht. Voorbeeld: ‘¡Madre mía! ¿Cómo has podido levantar eso? Estás hecho un toro’.

Lágrimas de cocodrilo

Letterlijk: ‘Tranen van een krokodil’ ofwel krokodillentranen wat geveinsde tranen, tranen van gehuichelde smart of gespeeld berouw zijn. Voorbeeld: ‘Lloras con lágrimas de cocodrilo. A ti nunca te ha importado lo que le pasara, ni has movido un dedo por él’.

Tener una vista de lince

Letterlijk: ‘Je hebt de blik van een lynx’ ofwel je hebt een goed zicht van veraf. Voorbeeld: ‘Es increíble que lo puedas ver desde aquí. Tienes una vista de águila’.

Hacer un tiempo de perros

Letterlijk: ‘Het is een hondenweer’ ofwel het is slecht weer. Voorbeeld: ‘Es mejor que no salgamos hoy a la calle. Hace un tiempo de perros’.

Por si las moscas

Letterlijk: ‘Als je de vliegen’ ofwel in het geval dat of stel je voor dat. Voorbeeld: ‘Por si las moscas vamos a coger el paraguas, nunca se sabe si va a llover’.

Tortolitos

Letterlijk: ‘Kuikens’ ofwel iemand die verliefd is of een stel dat verliefd is op elkaar. Voorbeeld: ‘No se despegan el uno del otro, están como dos tortolitos’.

Ser la oveja negra

Letterlijk: ‘Het zwarte schaap zijn’ ofwel buiten de groep horen/vallen of je minder voelen dan de rest. Voorbeeld: ‘Siempre suspendo matemáticas y claro, como mis padres son banqueros se piensan que yo soy la oveja negra de la familia’.

Je ziet ze overal in het dagelijkse leven in Spanje waarbij zelfs soms Spanjaarden niet weten wat bepaalde afkortingen betekenen. Afkortingen zijn makkelijk en snel om te gebruiken, zeker als je op een smartphone iets moet intypen maar ook in het normale leven op straat. Daarom een klein overzicht van veel voorkomende afkortingen in het Spaans en hun betekenis.

In sommige gevallen worden de letters van een afkorting dubbel geschreven zoals in FFCC (FerroCarriles), EEUU (Estados Unidos), SSMM (Sus Majestades), RRPP (Relaciones Públicas), CCOO (Comisiones Obreras). Dat is omdat de woorden meervoud (plural) zijn en aan de andere kant is het wel logisch want FFCC enkel zou FC zijn wat ook Futbol Club kan betekenen (denk aan FC Barcelona) en EEUU wat EU zou zijn (European Union).

Afkortingen

adj.	adjunto(s)	bijlage(n)
Apdo.	Apartado	postbus
art.	artículo	artikel
Av.	Avenida	laan
Bco.	Banco	Bank
C/	Calle	Straat
C.C.	Código Civil	Burgelijk Wetboek
c/c.	cuenta corriente	rekening-courant
C.P.	Código Penal	Wetboek van Strafrecht
Cra.	Carretera	Weg
cta.	cuenta	rekening
c/u	cada uno	per stuk
D.	Don	Mijnheer
DA.	Doña	Mevrouw
Depto.	Departamento	Afdeling
doc.	docenta	dozijn
DGT	Dirección General de Tráfico	Directoraat-generaal Verkeer
dupl.	duplicado	duplicaat
ed.	edición	editie/uitgave
EE.UU	Estado Unidos	Verenigde Staten
ej.	ejemplar	exemplaar
etc.	et cetera	enzovoorts
FFCC	Ferrocarilles	Spoorwegen
fra.	factura	factuur
gr	gramo	gram
Hnos	Hermanos	Gebroeders
hs.	horas	uren
IGN	Instituto Geográfico Nacional	Nationaal Geografisch Instituut
INE	Instituto Nacional de Estadística	Nationaal Instituut voor de Statistiek
I.V.A.	Impuesto sobre el Valor Añadido	BTW
id.	idem	idem
kg	kilogramo	kilogram
km	kilómetro	kilometer
Ltda	(Compañia) Limitada	BV
m	metro	meter
N/	Nuestro/a	Onze
No.	Núemero	Nummer
pag.	página	bladzijde
par.	párrafo	paragraaf
P.D. of P.S.	postdata	PS
ptas	pesetas	pesetas
pzas.	piezas	stuks
rte.	remitiente	afzender
S.A.	Sociedad Anónima	NV
S.L.	Sociedad Limitada	BV
Sr.	Señor	de heer
Sra.	Señora	mevrouw
Sres.	Señores	de heren (firma)
Srs.	Señores	de heer en mevrouw
Srta.	Señorita	mejuffrouw

Voor de lezers die Spaans lezen en spreken zal het onderstaande waarschijnlijk niets nieuws zijn maar voor velen anderen wel. Het gaat om termen of uitdrukkingen waarin iets met eten vermeld wordt maar dat eigenlijk niets met eten te maken heeft.

In Spanje zul je de onderstaande uitdrukkingen wel eens gehoord hebben of wellicht gebruik je ze zelf maar weet je de echte betekenis er niet van. We zullen 20 veelgebruikte uitdrukkingen met eten (of iets dat daarmee te maken heeft) erin omschrijven en uitleggen.

Estar más bueno/buena que el pan

Letterlijk betekent dit dat je beter bent dan brood maar in feite geef je met deze zin aan dat iemand er goed uitziet, knap is. Aangezien Spanjaarden iets hebben met brood is het dus een heel groot compliment als je vergeleken wordt met brood 🙂

Estar como un queso

Letterlijk betekent dit dat je als een kaas bent. Maar deze uitdrukking houdt eigenlijk in dat je, net zoals ‘estar más bueno/buena que el pan’ knap bent of dat iemand er goed uitziet.

Estar de mala leche

Dit is ooit door de acteur Antonio Banderas uitgelegd in een korte video en het betekent letterlijk slechte melk. In de praktijk betekent het niet dat je slechte melk hebt maar wel dat je een slecht humeur hebt of kwaad bent. Spanjaarden hebben iets met melk en ‘leche’ wordt veel gebruikt in de taal zoals we HIER al eens omschreven.

El año de la pera

Letterlijk betekent dit ‘het jaar van de peer’ maar uiteraard houdt dit niet in dat er meer peren aan de boom hangen dan normaal. Deze term wordt gebruikt om iets ouds te omschrijven zoals een oude tafel ‘es una mesa del año de la pera’.

Me importa un pepino

Letterlijk betekent dit dat het je een komkommer uitmaakt. Dat klinkt natuurlijk raar maar het betekent echter dat het je niets uitmaakt, het interesseert je niet. Waar de komkommer in deze zin vandaan komt is niet helemaal bekend.

Me importa un rábano

Letterlijk betekent dit dat het je een radijsje uitmaakt en het is te vergelijken met de eerder genoemde uitdrukking met de komkommer. Net zoals ‘me importa un pepino’ betekent deze term dat het je niets uitmaakt en is ook niet bekend waar de radijs in deze uitdrukking vandaan komt.

Estar como un flan

Letterlijk betekent dit dat je als vla bent. Flan is een drilpudding achtige vla maar deze uitdrukking betekent echter dat je ergens nerveus voor bent en waarschijnlijk met trillende benen ergens naartoe gaat.

Temblar como un flan

Letterlijk betekent dit dat je beeft als een vla maar het wil eigenlijk aangeven dat je doodsbang bent.

Estar como un fideo

Letterlijk betekent dit dat je als een noedel bent maar eigenlijk betekent deze uitdrukking dat je dun bent, te dun.

Vete a freir espárragos

Letterlijk stuur je met deze uitdrukking iemand weg om ‘asperges te frituren’ maar in de praktijk zeg je tegen iemand dat je met rust gelaten wilt worden en stuur je iemand weg. Het is eigenlijk de lange term voor ‘ROT OP’.

Ser salado

Letterlijk betekent deze uitdrukking dat je gezouten bent maar het wil eigenlijk zeggen dat je grappig bent.

Más fresca que una lechuga

Letterlijk betekent dit dat je frisser bent dan sla maar deze uitdrukking geeft aan dat iemand gezond en fris is of dat deze persoon zich in ieder geval zo fris als verse sla voelt.

¡Naranjas de la China!

Letterlijk betekent dit dat de sinaasappels uit China komen. Deze term wordt echter gebruikt door de Spanjaarden om hun ongeloof uit te drukken. Deze term wordt niet meer zo vaak gebruikt, waarschijnlijk omdat bijna alles uit China komt tegenwoordig.

Sacar las castañas del fuego

Letterlijk betekent dit de kastanjes uit het vuur halen, een uitdrukking die ook in het Nederlands/Vlaams wordt gebruikt. Dit houdt eigenlijk in dat als iemand een moeilijke klus heeft er wel iemand is die wil helpen.

Ser pan comido

Letterlijk wil deze uitdrukking zeggen dat je gegeten brood bent maar dit wordt gebruikt om aan te geven dat iets heel makkelijk is en dat iets geen enkele moeite kost.

Hecho una sopa

Letterlijk betekent dit dat je een soep bent geworden maar deze uitdrukking wordt gebruikt als iemand door en door nat is geworden.

Dar calabazas

Letterlijk betekent dit pompoen geven. In de praktijk wordt deze uitdrukking echter gebruikt om iemand op het gebied van de liefde af te wijzen. Deze uitdrukking wordt ook wel eens gebruikt bij examens door iemand te laten zakken.

Pasar la patata caliente

Letterlijk betekent dit de hete aardappel doorgeven maar met deze uitdrukking geef je de eigen verantwoordelijkheid door aan iemand anders omdat jezelf liever niet je vingers wilt branden aan iets (de politici zijn daar goed in).

Poner cara de vinagre

Letterlijk betekent dit een gezicht hebben als azijn maar het betekent dat iemand een zuur gezicht trekt omdat iets onaangenaam of pijnlijk is.

Ser un besugo

Letterlijk betekent dit dat je een brasem (vissoort) bent of een brasem zijn. Met deze uitdrukking wil men echter aangeven dat iemand erg dom is. Het kan ook gebruikt worden als mensen volledig langs elkaar heen praten of als een gesprek nergens op slaat, ‘conversación de besugos’ ofwel een brasemgesprek.

Dit zijn slechts 20 uitdrukkingen met eten of drinken erin en die iets geheel anders betekenen maar er zijn er nog veel meer. Welke uitdrukkingen met eten/drinken ken jij nog? Geef een reactie op dit artikel en wie weet kunnen we de lijst van 20 naar 30 verhogen 😉

Als de temperaturen stijgen langs de Spaanse Middellandse Zeekust en op de eilanden krijgen veel mensen het benauwd. Maar dat is niet hetzelfde als het Nederlandse gezegde ‘Spaans benauwd’. Iedereen kent dit gezegde en veel mensen gebruiken het ook maar waar komt het vandaan.

Uiteraard betekent het ‘Spaans benauwd’ hebben of dat je ‘Spaans benauwd’ bent letterlijk dat je het ontzettende benauwd hebt maar het is ook mogelijk om het figuurlijk ‘Spaans benauwd’ te hebben.

Dit betekent dat iets heel erg tegenzit of dat je emotioneel in de rats zit. Maar wat is de herkomst van dit gezegde en heeft het iets met de warmte te maken of niet?

Zoals zoveel gezegden en woordcombinaties met iets Spaans erin stamt ook het gezegde ‘Spaans benauwd’ uit de tijd van de Tachtigjarige Oorlog toen de Nederlanden onder leiding van Willem van Oranje tussen 1568 en 1648 in opstand kwam en zich uiteindelijk los maakten van het Spaanse bewind.

Theorie een

Een van de theorieën die de oorsprong van ‘Spaans benauwd’ uitlegt is die van de tactiek van de Spanjaarden om langdurige belegeringen uit te voeren door steden van de buitenwereld af te sluiten. Te denken valt aan het beleg van Haarlem of het beleg van Leiden. Omdat de burgers de stad niet meer in of uit konden kregen de inwoners het Spaans benauwd.

Theorie twee

De tweede theorie is die van de Spaanse inquisitie tussen de 15e en 19e eeuw waarbij de kerkelijke rechtbank verschrikkelijke martelingen uitvoeren om mensen aan de praat te krijgen. Mensen kregen het uiteraard ‘Spaans benauwd’ als ze voor de inquisitie moesten komen.

Negatief

Ondanks dat ‘Spaans’ tegenwoordig een veel gesproken taal is en ook veel Nederlandstaligen Spaans spreken of leren praten en lezen, heeft het woord ‘Spaans’ in de Nederlandse taal sinds de opstand tijdens de Tachtigjarige Oorlog iets negatiefs. In plaats van ‘Spaans benauwd’ is het ook mogelijk om ‘ Spaanse hebben’ te gebruiken wat ongeveer dezelfde betekenis heeft.

[su_note note_color=”#fdf2ec”]Leestip: Is het Spanjool of Spanjaard?[/su_note]

Spanjool

Een ander voorbeeld van het ‘Spaans’ of in dit geval een ‘Spanjaard’ als iets negatiefs is de term ‘Spanjool’ die zelfs nu nog veel gebruikt wordt en een negatieve klank (connotatie) heeft.

Ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog en de jaren daarna werd het woord Spanjool geleidelijk aan pejoratief (een woord met een negatieve klank) terwijl Spanjaard juist neutraal en meer gebruikt werd. Spanjool is waarschijnlijk afgeleid van het Spaanse woord Español (uitspraak=espanjol).

Andere gezegden

De Tachtigjarige Oorlog heeft naast het ‘Spaans benauwd’ en het woord ‘Spanjool’ nog meer termen veroorzaakt. Te denken valt aan ‘de kogel is door de kerk’ welke ontstaan is tijdens het Beleg van Haarlem.

Waarschijnlijk stamt de term ‘klootjesvolk’ ook uit de Tachtigjarige Oorlog want dat was de naam voor het gewone volk omdat deze bij de verdediging van een stad na afloop de kogels moest ophalen.

Andere termen zijn: ‘Op één april verloor Alva zijn bril’ (watergeuzen namen op 1 april 1572 de stad Den Briel in); ‘Spaans bordeel’ (grote wanorde); Zo vet als een Spaans anker’ (broodmager); ‘Spaanse bok’ (martelmethode om slaven in Suriname te straffen).

Het weekend van 9 juni staat in Spanje ook bekend als de 40e dag van de maand mei wat verwijst naar een gezegde. ‘Hasta el 40 de mayo no te quites el sayo’ is een populaire Spaanse uitdrukking wat zoveel wil zeggen als ‘tot de 40e mei doe je de jas nog niet uit’ met andere woorden, tot 9 juni kan het nog slecht lenteweer zijn.

Over het algemeen wordt met het gezegde ‘Hasta el 40 de mayo no te quites el sayo’ in de media en tijdens gesprekken op straat of in de kroeg aangegeven dat er tot in het eerste weekend van juni nog kans is op slecht weer waarbij de weersomstandigheden slechter zijn dan normaal voor een juni maand.

[su_note note_color=”#FFE0B2″]Leestip: De uitdrukking ‘en abril, aguas mil’ in Spanje[/su_note]

Mocht de 40-mei uitdrukking gebruikt worden in een gesprek dan volgt er vaak als antwoord ‘Y si eres de Albacete, hasta el 47 (de mayo)’ wat zoveel wil zeggen dat het slechte weer in de stad Albacete zelfs tot de 47e mei kan doorgaan als verwijzing naar de kou in deze stad in de deelstaat Castilla-La Mancha tot halverwege juni.

In de maand april doet ook in Spanje het weer wat het wil. In Nederland kennen we de uitdrukking ‘april doet wat hij wil’ en in Vlaanderen ‘maartse buien en aprilse grillen’ wat weerspreuken zijn die ontstaan zijn vanwege de snelle omslagen in het weer in de maand april. Dat gebeurt ook in Spanje en daar heeft men de uitdrukking ‘en abril, aguas mil’.

Het gaat in dit geval om een weerspreuk of uitdrukking wat in het Spaans ook wel ‘refrán‘ genoemd wordt. Met de uitdrukking ‘en abril, aguas mil’ wil men dus eigenlijk letterlijk zeggen ‘in april duizendmaal water’ wat natuurlijk slaat op de regen. Het is echter te vergelijken met het Nederlandse ‘april doet wij hij wil’ of het Vlaamse ‘maartse buien en aprilse grillen’ om de instabiliteit van het weer aan te geven.

In veel delen van Spanje, met name die normaal droger zijn, wil het vaker regenen in een aprilmaand wat goed nieuws is voor de landbouwsector. De regen valt weliswaar uit de hemel maar niet zo massaal dat er beschadigingen of overstromingen ontstaan. April bevindt zich middenin de lente en is dus voor de landbouwsector in het land een belangrijke maand.

De uitdrukking bestaat uit twee delen ‘en abril’ en ‘aguas mi’ maar er is een derde deel namelijk ‘y todas en barril’ waardoor de hele uitdrukking dus wordt ‘en abril, aguas mil y todas en barril’. Dit is eigenlijk het tegenovergestelde van wat er bedoeld wordt met ‘en abril, aguas mil’ namelijk dat er zo weinig regen valt dat dit opgeslagen dient te worden in regentonnen.

Volgens het Instituto Cervantes is de uitdrukking afkomstig uit een gedicht van dichter Antonio Machado die schreef:

“Son de abril las aguas mil.
Sopla el viento achubascado,
entre nublado y nublado
hay trozos de cielo añil.
Agua y sol. El iris brilla.”

De maand april wordt ook gebruikt in andere uitdrukkingen zoals ‘el invierno no ha pasado mientras abril no es terminado’ ofwel de winter is pas voorbij als april afgelopen is. Een andere uitdrukking is ‘ojo con abril, que es helador y sutil’ ofwel pas op met april die bevriest en subtiel is.

Tot slot nog enkele andere uitdrukkingen die wel eens gehoord worden in Spanje en die te maken hebben met het weer:

• Agua del cielo, el mejor riego.
• Agua de nube, a unos los baja y a otros los sube.
• Agua de enero, todo el año tiene tempero.
• Agua de febrero, mejor que de enero.
• Agua de febrero, año cebadero.
• Aguas de abril y heladas de mayo aseguran el año.
• Abril mojado, de panes viene cargado.
• En abril aguas mil, y en mayo cada día un baño.
• Marzo cada gota quita un cuarto, y en abril cada gota da mil.
• Lloviendo el día de Santa Bibiana, llueve cuarenta días y una semana.
• Gran calma, señal es de agua.
• Junta de moscas al sol, o de mosquitos al oscurecer, avisan que a llover.
• Las aguas marceras, son muy hierberas.
• Las aguas de abril, todas caben en un barril.

Als je in Spanje woont en/of de taal spreekt en vaak in het land komt is het je misschien wel eens opgevallen, het gebruik van het woord “leche” oftewel melk. Uiteraard is dat het woord voor de vloeistof afkomstig van de koe of ander dier maar ook een woord dat veel gebruikt wordt in populaire Spaanse uitdrukkingen. Voor niet-Spanjaarden is het gebruik van “leche” vaak erg verwarrend en begrijpt men niet zo goed wat de Spanjaard daarmee bedoelt. Daarom een korte uitleg en omschrijvingen van de meest gebruikte “leche” uitdrukkingen.

De Spaanse Real Academia Española (RAE) of in het Nederlands de Koninklijke Spaanse Academie is verantwoordelijk voor het reguleren van de Spaanse taal en geeft aan het woord “leche” negen betekenissen maar daarnaast ook meer dan 40 vertakkingen of uitdrukkingen met het woord “leche” als onderdeel. “Leche” is dus veel meer dan melk alleen en dat zorgt soms bij buitenlanders voor verwarring. “Leche” kan namelijk ook een cosmetisch product zijn, een vulgaire manier om te verwijzen naar sperma, een klap in het gezicht en zelfs veel geluk betekenen.

Deze voorliefde voor uitdrukkingen die “leche” gebruiken roept de vraag op: waarom zijn de Spanjaarden taalkundig geobsedeerd met melk? Zelfs de experts weten dat niet helemaal zeker maar wat wel opvalt is dat bijna alle uitdrukkingen met het woord “leche” erin op een vulgaire manier gebruikt worden en hoofdzakelijk gebruikt worden in de spreektaal, dus niet in de schrijftaal. Volgens één expert heeft de verwijzing van het woord melk zelfs te maken met de moedermelk en de band die iedereen daarmee heeft, maar dat is wellicht iets te ver gezocht al kan hij gelijk hebben.

Enkele voorbeelden

Hieronder staan slechts enkele van de meer dan 40 mogelijkheden om “leche” in een uitdrukking te gebruiken. In bijna alle gevallen kan het woord “leche” overigens ook vervangen worden voor het woord “hostia”, de hostie die binnen de Rooms-katholieke Kerk gebruikt wordt. Waarom dat woord vaak gebruikt wordt is een raadsel.

Mala leche (slechte melk)

Als je “mala leche” hebt ben je of in een slechte bui of ben je iemand met een opvliegend karakter. Deze uitdrukking verwijst naar de oude dagen waarbij men dacht dat het karakter van jonge kinderen beïnvloed werd door de moedermelk.

Ser la leche (de melk zijn)

De betekenis van “Ser la leche” kan zowel positief als negatief zijn want het betekent niet meer of minder dan dat je geweldig bent, maar dat kan geweldig goed zijn maar ook geweldig slecht. Voorbeeld: “Este tio es la leche” dat kan zowel positief alsook negatief geroepen worden, het ligt er maar aan hoe je het zegt. Daarom is het niet aan te raden om deze uitdrukking te gebruiken in een tekst- of WhatsApp bericht (tenzij je allemaal emojis plaatst).

A toda leche (op hele melk)

In het geval van “a toda leche” weet men niet zo zeker waar deze uitdrukking vandaan komt. In dit geval kan het woord “leche” twee betekenissen hebben: snelheid en volume. Zo kun je zeggen “conducir a toda leche” oftewel op volle snelheid rijden maar ook “tenía la música a toda leche” hij had het volumen van de muziek vol open staan. Als deze twee gecombineerd worden zoals in een auto die op volle snelheid rijdt met het radio volume vol open dan kan als het fout gaat een andere uitdrukking gebruikt worden: “Darse la leche” wat zoveel betekent als een ongeluk hebben.

La leche (de melk)

In dit geval kan deze uitdrukking betekenen moedermelk of de melk van de koe (of ander dier). Het gaat in beide gevallen om de witte vloeistof. Het kan echter ook iets anders betekenen zoals in “saber la leche” wat betekent dat je veel weet over iets of “la leche de listo” wat weer betekent dat je erg slim bent.

A mala leche (met slechte melk)

De uitdrukking “a mala leche” lijkt veel op het hierboven geplaatste “mala leche” maar er is een klein verschil. Als iemand iets “a mala leche” doet dan doet hij iets slechts met opzet en dus niet alleen omdat hij in een slechte bui is. Deze uitdrukking con zowel met “a” of met “con” gebruikt worden en het is beter om bij dit soort mensen uit de buurt te blijven.

Cagarse en la leche (in de melk schijten)

Spanjaarden schijten op alles, in de zee, op je moeder en dus ook in de melk, maar dan wel figuurlijk. De oorspronkelijke uitdrukking is eigenlijk “cagarse en la leche que te han dado” wat zoveel betekent als schijten in de melk die je als kind gegeven werd maar dat is dus ingekort naar “cagarse en la leche”. Je kunt denk ik wel raden wat deze uitdrukking betekent in de dagelijkse Spaanse gesprekken.

De la leche (van de melk)

Deze uitdrukking wordt het beste gebruikt in samenhang met andere woorden en betekent eigenlijk ongelooflijke of enorm. Zo kun je een “cabreo de la leche” hebben of ongelooflijk kwaad zijn maar ook “una suerte de la leche” ongelooflijk veel geluk hebben zoals in de loterij.

Darse una leche (jezelf een melk geven)

Deze uitdrukking wordt gebruikt als je jezelf ergens pijn mee doet zoals ergens tegenaan lopen of stoten en kan gecombineerd worden met onder andere “meterse una leche” of “pegarse una leche”, zoek zelf maar uit wat dat betekent.

Café con leche (koffie met melk)

Dit heeft niets met een uitdrukking met “leche” erin te maken maar is wel iets wat je veel hoort in Spanje. Een “café con leche” is koffie met warme melk. Deze koffiesoort wordt veel gedronken in de morgen na het opstaan waarbij men graag koekjes doopt in de koffie met warme melk.

Ben je romantisch aangelegd en vind je het leuk om Spaans te praten dan volgt hieronder een lijst met leuke, lieve en schattige woorden en enkele zinnen om in het Spaans jouw liefde of “amor” te verklaren.

Woorden

Onderstaande romantische en lieve woorden kunnen los of als onderdeel van een lieve zin gebruikt worden.

Cariño
Cariño (uitgesproken als carinjo) wordt in de volksmond ook wel eens afgekort naar Cari maar beiden betekenen niets minder dan “lieverd” of “schat”. Dit kun je dus elke dag gebruiken, het hele jaar door.

Guapa en Guapo
Guapo (mannelijk) en Guapa (vrouwelijk) (uitgesproken als gwapo en gwapa) betekent letterlijk “knap” maar kan ook gebruikt worden als “knapperd” of “lekker ding”. Dit woord kun je elke dag gebruiken tegen wildvreemden of bij bekenden, wat jij wilt.

Cielo of mi cielo
Cielo (uitgesproken als sjielo) is een erg zoetsappig woord en betekent letterlijk “hemel” en waarmee je eigenlijk wilt aangeven dat iemand hemels is … een engeltje of Ángel in het Spaans.

Corazón
Corazón (uitgesproken als corason) betekent letterlijk “hart” maar is steevast te horen in elk Spaanstalig lied. Je kunt Corazón net zo gebruiken als Amor of Cielo of elk willekeurig ander lief woordje.

Te quiero of Te amo
Te quiero (uitgesproken als te kiero) betekent letterlijk “ik wil je” maar wordt standaard gebruikt voor “ik hou van je”. Het is een vervoeging van het werkwoord Querer. Als je een stapje verder bent in een relatie kun je ook Te amo zeggen wat dieper gaat dan alleen maar Te quiero, iets wat je ook tegen je vader, moeder of buurman kunt zeggen.

Mi vida
Mi vida (uitgesproken als mi bida) betekent letterlijk “mijn leven” maar kan ook gebruikt worden om aan te geven dat je ontzettend veel van iemand houdt en dat die persoon je leven is, erg slijmerig dus.

Enamorado
Enamorada kan gebruikt worden om aan te geven dat je “verliefd” bent zoals bijvoorbeeld in de zin “estoy enamorado de ti” ofwel ik ben verliefd op je. Als je verliefd bent zeg je “estoy enamorado”.

Enkele zinnen

Om een gesprek wat makkelijker te maken of om een goede openingszin te hebben melden we hier enkele korte zinnen die met liefde te maken hebben. Waarschijnlijk ken je deze wel en maak je er dagelijks gebruik van en misschien ook niet en leer je nog wat 🙂

Eres el amor de mi vida.
Jij bent de liefde van mijn leven.

Te amo mucho.
Ik hou heel veel van jou.

Te extraño.
Ik mis je.

Tienes los ojos más bonitos del mundo.
Je hebt de mooiste ogen van de hele wereld.

Te querré para siempre.
Ik zal altijd van je houden.

Voy a soñar contigo.
Ik zal van je dromen.

Te quiero.
Ik hou van je.

Te amo, tu me complementas.
Ik hou van je, jij maakt me compleet.

Tu eres el hombre/mujer de mi vida.
Jij bent de man/vrouw van mijn leven.

Pienso en ti todo el tiempo.
Ik denk altijd aan je.

Eres la persona mas maravillosa del mundo.
Jij bent de mooiste van de hele wereld.

No puedo vivir sin ti.
Zonder jou kan ik niet leven.

Es amor a primera vista.
Het is liefde op het eerste gezicht.

(Yo) te echo mucho de menos.
Ik mis je heel erg.

Tienes una sonrisa muy bonita.
Je lacht zo lief / Je hebt een mooie glimlach.

Te quiero con todo mi corazón.
Ik hou van je met heel mijn hart.

Een telefoonalfabet wordt ook wel spelalfabet genoemd en dient om met behulp van spraak foutloos een boodschap of naam te kunnen spellen zoals bijvoorbeeld over de telefoon als je een achternaam moet uitleggen. In plaats van een letter wordt de letter + een naam genoemd die met die letter begint.

Er is voor elk land een officiële lijst met namen zoals in het Nederlands, Vlaams en Spaans maar in de praktijk wordt ook wel eens een andere naam gebruikt. Er is ook een internationaal telefoonalfabet wat een spelalfabet is voor gebruik tussen sprekers met verschillende talen. Het maakt voornamelijk gebruik van internationaal bekende steden, met meestal de Franstalige naam voor die steden.

Om dus een bv. een achternaam over de telefoon te spellen dien je dus de letter te noemen en daarbij het omschrijvende woord. Voorbeeld in het Spaans is het ‘A de Alicante’ of ‘B de Barcelona’ en ‘Q de Queso’.

Stel dat je Jansen als achternaam hebt dan wordt dat dus: J de Jaén; A de Alicante; N de Navarra; S de Sevilla; E de España; N de Navarra.

In de onderstaande tabel twee mogelijkheden (officieel en alledaags) voor het Spaans en daarnaast Nederlands, Vlaams en Internationaal.

[su_table responsive=”yes”]

Letter	Spaans officieel	Spaans alledaags	Nederlands	Vlaams	Internationaal
A	Antonio	Alicante	Anna/Anton	Arthur	Amsterdam
B	Barcelona	Barcelona	Bernard	Brussel	Baltimore
C	Carmen	Cádiz	Cornelis	Carolina	Casablanca
CH	Chocolate	Chocolate
D	Dolores	Dinamarca	Dirk	Desiré	Danemark
E	Enrique	España	Eduard	Emiel	Edison
F	Francia	Francia	Ferdinand	Frederik	Florida
G	Gerona	Gerona	Gerard	Gustaaf	Galipoli
H	Historia	Hotel/Huelva	Hendrik	Hendrik	Havanna
I	Inés	Italia	Isaak	Isidoor	Italia
J	José	Jasén	Jan/Johan	Jozef	Jérusalem
K	Kilo	Kilo	Karel	Kilogram	Kilogramme
L	Lorenzo	Lérida/Léon	Lodewijk	Leopold	Liverpool
LL	Llobregat	Llobregat
M	Madrid	Madrid	Maria	Maria	Madagaskar
N	Navarra	Navarra	Nico	Napoleon	New York
Ñ	Ñoño	Eñe
O	Oviedo	Oviedo	Otto	Oscar	Oslo
P	Paris	Pamplona	Pieter	Piano	Paris
Q	Querido	Queso	Quotiënt	Quotiënt	Québec
R	Ramón	Roma	Rudolf	Robert	Roma
S	Sábado	Sevilla	Simon	Sofie	Santiago
T	Tarragona	Tarragona	Teunis	Telefoon	Tripoli
U	Ulises	Úrsela	Utrecht	Ursela	Uppsala
V	Valencia	Valencia	Victor	Victor	Valencia
W	Wáshington	Wáshington	Willem	Waterloo	Washington
X	Xiqeuna	Xilófono	Xantippe	Xavier	Xantippe
Y	Yegua	Y griega	Ypsilon	Yvonne	Yokohama
Z	Zaragoza	Zaragoza	Zaandam	Zola	Zürich

[/su_table]

Het is weer de tijd van het jaar dat het Kerstmis is en het einde van het jaar en het begin van een nieuw jaar gevierd worden. Uiteraard wordt dat ook in Spanje gedaan, zelfs twee keer in het geval van oud op nieuw als je de Canarische Eilanden die één uur achterlopen meetelt. Maar wat als je de Kerst en jaarwisseling in Spanje bent, met Spaanse vrienden of familie. Dan is het wel zo makkelijk als je enkele Spaanse woorden kent die met de feestdagen te maken hebben.

Om jouw verblijf in Spanje tijdens de feestdagen wat makkelijker te maken hebben we een lijst samengesteld met veel voorkomende Spaanse woorden zodat je de weg niet kwijt raakt en iets zult begrijpen van de gesprekken en teksten rond deze tijd van het jaar.

Kerst groeten

• Felices Fiestas – Prettige feestdagen
• Feliz Navidad – Gelukkig Kerstfeest
• Próspero Año Nuevo – Gelukkig nieuwjaar (letterlijk welvarend nieuwjaar)

Kerst dagen / data

• Vacaciones de Navidad – Kerstvakantie
• Sorteo Extraordinario de Navidad (El Gordo) – Kerst loterij (22 december)
• Nochebuena – Kerstnacht (24 december)
• Misa del Gallo – Nachtmis (letterlijk Mis van de haan)
• Caga Tió – (Catalaans verkleed boomstammetje) (24 december)
• Navidad – Kerstmis
• Día de Navidad – Kerstdag (25 december)
• Día de San Esteban – Sint-Stefanusdag (26 december)
• Día de los Santos Inocentes – Dag van de Onschuldige Kinderen (28 december)
• Nochevieja – Nieuwjaarsnacht (letterlijk oude nacht) (31 december)
• Año Nuevo – Nieuwjaar
• Día de Año Nuevo – Nieuwjaarsdag (1 januari)
• Noche de Reyes – Driekoningenavond (5 januari)
• Día de Reyes – Driekoningen (6 januari)
• Sorteo Extraordinario De El Niño (El Niño) – Driekoningen loterij (6 januari)
• Las rebajas de invierno – Winterkortingen (vanaf 7 januari)

Kerst figuren

• Niño Jesús – Kindje Jezus
• Virgen María – Maagd María
• Reyes Magos – Driekoningen
• Papa Noel – Kerstman
• Caganer – Kakker (Catalaans poepend beeldje)
• Tió de Nadal – Kerststronk (Catalaanse boomstam versierd met pootjes en rode deken)

Kerst decoratie

• Árbol de Navidad – Kerstboom
• Luces navideñas – Kerstverlichting
• Pesebre – Kerststal (kribbe)
• Belenismo – Kerststal
• Hombre de nieve – Sneeuwpop/man
• Corona de Navidad – Kerstkrans
• Flor de Navidad – Kerstster (poinsettia)
• Adornos – Decoratie
• Espumillón – Lametta
• Muérdago – Maretak
• Acebo – Hulst

Kerst maaltijden /lekkernijen

• Cena de Nochebuena – Kerstdiner
• Comida del día de Navidad – Kerstlunch / maaltijd
• Tronco de Navidad – Kerststronk
• Pastel de Navidad – Kerst taart
• Polvorones – Kerstlekkernij (koekjes)
• Mantecados – Kerstlekkernij (koekjes)
• Mazapán – Marsepein
• Turrón – Turrón in harde of zachte vorm
• Peladillas – Amandelen met harde witte suikerlaag
• Mariscos – Schelp/schaal dieren (garnalen, krab, kokkels, mosselen, inktvis etc.)
• Embutidos – Iberische ham en andere vleeswaren/worst
• Cochinillo – Speenvarken
• Escudella – Catalaanse soep
• Pavo relleno – Gevulde kalkoen

Je ziet ze vooral in de zomer wanneer het erg warm is en een beetje frisse wind wel lekker is. Het zijn daarnaast zeer gewilde Spaanse souvenirs die veel gekocht worden tijdens een vakantie en in Spanje soms gebruikt worden maar eenmaal thuis in de lade verdwijnen. We hebben het hier over de typische Spaanse waaiers oftewel abanico in het Spaans. Maar wist je dat die simpele waaier een geheime taal heeft?

Waaiers of abanicos worden veel gebruikt door (meestal oudere) dames in Spanje die het in de zomer warm hebben en met enkele handbewegingen een aangename koele lucht creëren. Daarnaast wordt de Spaanse waaier nog steeds veel gebruikt bij het flamenco dansen en is de abanico een vaak onmisbaar modeaccessoire, vooral in het zuiden van Spanje.

Vroeger echter werd de [su_highlight background=”#FF9800″ color=”#ffffff”]abanico[/su_highlight]of waaier ook als communicatiemiddel gebruikt waarmee welgestelde vrouwen met enkele bewegingen discrete boodschappen probeerden over te brengen naar hun geliefden. De simpele bewegingen met de waaiers waren meestal genoeg om op afstand geheime gesprekken te voeren of om liefdesboodschappen over te brengen naar personen die leuk genoeg waren en de bewegingen in die tijden begrepen.

Tegenwoordig gebruik je WhatsApp, Facebook of als je iets verder wilt gaan Tinder om boodschappen over te brengen maar de Spaanse waaier kan eigenlijk als voorloper van de moderne mobiele apps gezien worden.

De geheime taal en de bewegingen

Hieronder enkele (maar lang niet alle) omschrijven wat er gezegd kan worden en hoe je dat moet doen met de waaier of abanico.

• JA = de gesloten waaier tegen de rechterwang houden.
• NEE = de gesloten waaier tegen de linkerwang houden.
• KUS ME = de lippen aanraken met een halfopen waaier.
• HOU JE VAN ME = de gesloten waaier met twee handen aanbieden.
• IK HOU VAN JE = de waaier met de rechterhand naar het hart brengen en daar laten rusten.
• IK HAAT JE = de waaier met de rechterhand door de linkerhand halen.
• JE BENT GEMEEN = de waaier diverse keren na elkaar openen en sluiten.
• VERGEEF ME = de handen samenhouden en met beid tegelijk een open waaier vasthouden
• IK BEN VERLOOFD = snel wapperen met de waaier.
• IK BEN GETROUWD = traag wapperen met de waaier.
• IK WIL MET JE TROUWEN = een volledig open waaier zachtjes sluiten.
• VERGEET ME NIET = de waaier geopend achter het hoofd plaatsen.
• IK BEN GEINTERESSERD IN JOU = de waaier met de linkerhand openhouden voor de onderkant van het gezicht.
• VERTEL ONS GEHEIMPJE NIET VERDER = met de rechterhand een gesloten waaier over het linkeroor houden.
• WACHT OP MIJ = de waaier volledig openen.

Er zijn nog veel meer mogelijkheden maar we laten het hier voorlopig even bij.

https://youtu.be/ZYxymc7iOvQ

Geschiedenis in het kort

Velen menen dat de waaiers van oorsprong uit Spanje komen maar dat is niet waar. De waaiers bestaan al duizenden jaren en de oudste archeologische vondsten werden gedaan in Egypte, India en China. Pas rond de 4^e eeuw voor Christus werden de eerste exemplaren gezien in Europa maar dan wel in het oude Griekenland. Door kruistochten kwamen de waaiers uiteindelijk ook in Spanje terecht.

Pas in de 17^e eeuw werden de opvouwbare waaiers veelvuldig gebruikt door vooral personen in hooggeplaatste kringen. In principe was de waaier bedoeld om verkoeling te geven en vliegen weg te wuiven maar die functies verdwenen snel toen de waaiers een modeaccessoire werden in Europa. In de 18^e eeuw werd de waaier zelfs een statussymbool en werden de waaiers door gespecialiseerde artiesten gemaakt waarna het ware kunstwerken werden en veel geld waard waren.

Dus de volgende keer als je een waaier ziet liggen ergens in Spanje (of misschien wel in je eigen lade in huis), bedenk dan dat je met die Spaanse abanico meer kunt doen dan alleen maar waaien voor verkoeling. Je kunt er dus ook mee communiceren, probeer het maar eens … en dan nog iemand zoeken die het begrijpt uiteraard.

Er zijn in Spanje vele verschillende manieren om een biertje te bestellen en buitenlanders maken vaak de fout om simpelweg een “cerveza” te bestellen waarna de verrassing komt. Een biertje vragen in Spanje is bijna een kunst wat nog eens moeilijker wordt gemaakt door de verschillende regio’s en gewoonten in het land. Een biertje bestellen aan de Costa Brava is weer anders dan aan de Costa del Sol of in Baskenland.

Een van de eerste Spaanse zinnen die veel buitenlanders leren is “una cerveza por favor” wat dus letterlijk inhoudt een biertje alstublieft. Het probleem is echter dat men dat in Spanje niet zegt en niet gebruikt waarbij degene achter de bar of op het terras waarschijnlijk meer zal vragen waarna de vertwijfeling toeneemt. Daarom even een korte “Spanish beer lesson” zodat je de volgende keer niet met je mond vol tanden staat. Een biertje kan in verschillende formaten komen en dus houden we dat even aan.

100-140 ml

Dit is het kleinste biertje (een laag glas waar ook soms wijn in geserveerd wordt). Dit biertje heeft in Galicië, het noorden van Castilla y León en La Rioja de naam “corto” terwijl dit biertje in Baskenland “zurito” heet. In de deelstaat Aragón heet dit korte biertje een “penalti”. Dit zijn vaak tussendoor biertjes waarbij men het gevoel heeft niet zoveel te drinken … tenzij men er drie of vier drinkt natuurlijk 😉

200 ml

In deze categorie komt het meest gevraagde biertje voor, de “caña” (uitgesproken als canja). In bijna heel Spanje kan dit gebruikt worden voor een biertje van de tap wat geschonken wordt in een glas van 200 ml, vaak met een (of twee) vingers dik schuim maar ook heel vaak niet. Bij de “caña” is echter ook verschil want wat in Barcelona een “caña” als naam heeft heet in Madrid een “doble”. In Spanje zegt men dus niet “una cerveza por favor” maar meer “una caña por favor” of “ponme una caña por favor” en in Catalonië “si us plau, una caña ”.

In de 200 ml categorie zijn ook de kleinste soort van bierflesjes te vinden die verschillende namen hebben. Van “quinto” naar “botellin” en “botijo” afhankelijk van de regio waar je dit flesje besteld. Dan is er ook nog een flesje van 250 ml (welke niet veel voorkomt in een bar maar wel in de supermarkt) met de naam “cuarto”.

333 ml

We zijn aangekomen bij de wat grotere glazen bier die de namen “tubo” (vergelijkbaar met een pijpje) en “doble” hebben gekregen. Deze laatste geldt meer voor de Comunidad de Madrid en is niet te vergelijken met de “doble” die ook bekend staat als “caña” in de rest van Spanje.

Bij de flesjes wordt gesproken van “tercio” in bijna heel Spanje maar in Catalonië over “mediana” en in Asturië “media”.

500 ml

De halve liters, graag gezien bij de Britten en Duitsers op vakantie in Spanje, worden ook door de Spanjaarden gedronken en heten “jarra” of in Andalusië “maceta”. Andere worden zijn ook soms “tanque” en “pinta”, het ligt er maar net aan wat je onthoudt.

1.000 ml

Voor diegene die niet genoeg heeft aan een halve liter of graag bier in groepsverband drinkt zijn er nog de liter glazen die verschillende benamingen hebben (en populair zijn bij jongeren). In Baskenland heet deze “katxi”, in Castilla y León en Asturië heet deze “cachi”, in Madrid “mini” (vreemd genoeg) en in Cantabrië “tanque”. Over het algemeen echter zijn de plastic glazen niet altijd gevuld met 1 liter bier maar meer met 750 ml bier en drie tot vier vingers schuim, daarom zegt men in Asturië “cachi un litro” ofwel “casi un litro” ofwel “bijna een liter”.

Er zijn ook grote liter flessen bier te koop in Spanje met de namen “litro” (duh), “Xibeca” in Catalonië of “litrona” in bijna heel Spanje.

Claras

Bier gemengd met limonade of “gaseosa” (een soort spuitwater) heet in bijna heel Spanje een “clara” maar uiteraard zijn er verschillen. In praktisch heel Spanje maakt men een “clara” door eerst limonade (vooral in Catalonië) of gaseosa in een glas te doen en daarna het glas verder te vullen met bier uit de fles of van de tap. Normale verhouding is 4 delen limonade/gaseosa en 6 delen bier.

De “clara” heeft ook de namen “shandy”, “panaché” en “mixta” maar over het algemeen komen ze op hetzelfde neer. “shandy” wordt veel gebruikt op Mallorca als afleiding van het Engels maar daarvoor heette de “clara” op Mallorca “barretjat”. In de provincies Tarragona (Catalonië) en Castellón (Comunidad Valenciana) heeft de “clara” de naam “champu” terwijl deze de namen “lejia” en “pika” heeft in Navarra, Baskenland en Cantabrië.

Hopelijk hebben we het een beetje correct uitgelegd en zoniet, laat het ons weten. Nogmaals, de schrijver van dit artikel drinkt geen bier dus … hulp is altijd welkom 🙂 Een ding is echter wel duidelijk, zomaar een “cerveza” bestellen kan na het lezen van dit artikel toch echt niet meer.

Over het algemeen zegt men bij het maken van een foto wereldwijd “cheese” om zo een glimlachend gezicht op de foto te kunnen zetten. Aangezien dit een Engels woord is en dat men in Spanje liever in het Spaans doet, roept men in Spanje niet “cheese” maar “patata” om ogenschijnlijk dezelfde “smile” tevoorschijn te toveren.

Wellicht heb je het zelf ook wel eens geroepen “cheese” of[su_highlight background=”#FF9800″ color=”#ffffff”] “say cheese” [/su_highlight]of zelfs “een..twee..drie..cheese” en het duidelijke “smile” maar in Spanje hoor je dat over het algemeen alleen bij buitenlanders en toeristen.

Fotografen maken graag gebruik van het woord “cheese” en maar al te vaak worden de mensen gemaand te lachen met de opmerking “say cheese”. Door het Engelse woord voor kaas te zeggen vervormen de mondhoeken waardoor het lijkt of een persoon lacht.

Aardappel

In het Spaans maakt men in dit geval liever geen gebruik van het Engelse woord voor kaas en vertaald naar het Spaans zou dat ook niet echt hetzelfde effect hebben “queso”. Daarom heeft men in Spanje lang geleden gekozen voor het Spaanse woord voor aardappel: “patata” waarbij meestal wordt geroepen: [su_highlight background=”#FF9800″ color=”#ffffff”]“paaaa…taaaa…ta” [/su_highlight]waardoor de meeste mensen vanzelf beginnen te lachen. Wil je iemand aanmanen om “patata” te zeggen dan zeg je “”di patata” waarbij de “uno…dos…tres” niet vermeld hoeft te worden.

Andere woorden

Veel mensen zeggen in Spanje ook wel eens in plaats van “patata” het woord “whisky” wat eigenlijk meer een gebruik is van Argentijnen en Mexicanen die geen “patata” zeggen en geen “cheese”.

Daarnaast is het zo dat men in Catalonië niet “patata” zegt maar “Lluiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii…” afkomstig van de naam Lluis (Luis in het Spaans).

Om mensen recht in de camera te laten kijken zegt men eigenlijk hetzelfde als in Nederland “lach eens naar het vogeltje” wat in het Spaans is “mirar al pajarito”.

Wellicht is het je al eens opgevallen als je in Spanje woont en contact hebt met Spaanssprekenden, zowel in Spanje alsook de Spaanssprekende landen. Daar waar de Nederlanders en Belgen “hahaha” schrijven om het lachen te omschrijven, schrijven Spanjaarden “jajaja” waarbij men de “j” anders uitspreekt.

In Spanje zijn sommige dingen nu eenmaal anders en aangezien er ook veel gelachen wordt wil men dat ook opschrijven. In plaats van het bij de Nederlanders en Belgen bekende “hahaha” wordt in Spanje [su_highlight background=”#FF9800″ color=”#ffffff”]“jajaja” [/su_highlight]geschreven.

Beiden betekenen precies hetzelfde alleen is de “h” een zogenaamde stomme “h” die niet uitgesproken wordt als (h)ola en h)olanda. Daarom kun je dat ook niet opschrijven en dus heeft men de “h” veranderd in “j” die daarna niet uitgesproken wordt als een “j” maar als een harde zachte “g” of “ch” waardoor je dus zegt “chachacha”.

Jaja

De lengte van het “jajaja” is ook belangrijk, zeker in de tijd van WhatsApp en Messenger en Facebook waarbij je alleen met de lengte van het woord kunt aangeven hoe leuk je iets vindt. Een korte “ja” (1x) kan gezien worden als iets wat niet grappig is, een “jaja” (2x) als iets wat een beetje grappig is, “jajaja” (3x) als iets wat grappig is, “jajajaja” (4x) als iets wat zeer grappig is en het “jajajajajaj” (5×1/2) dat het zo grappig is dat je op de grond valt.

Jejeje

Naast het “jajaja” bestaat er ook nog het [su_highlight background=”#FF9800″ color=”#ffffff”]“jejeje” [/su_highlight]wat ook staat voor het lachen maar dan meer omdat je iets lachwekkends vindt, met andere woorden je geeft een sarcasme of ironie aan met “jejeje” waarbij de “j” ook weer als harde zachte “g” of “ch” wordt uitgesproken dus waardoor je zegt “gegege”.

Jijiji

Om het nog onduidelijker te maken (jajaja) bestaat er ook nog een [su_highlight background=”#FF9800″ color=”#ffffff”]“jijiji”[/su_highlight] wat te vergelijken is met het “hihihi” wat meer giechelen is dan lachen. Dan bestaat er ook nog een “jojojo” wat gebruikt kan worden als men om iets grofs lacht en het “jujuju” wat weliswaar gebruikt wordt maar niet zoveel te zien is.